Dnyaneshwari philosophy

‘राजाने नगर उभारले’ या म्हणीमागील ज्ञानेश्वरीचे गूढ तत्त्वज्ञान

“हे काम मी केले” असा अभिमान माणसाच्या मनात सहज उगवतो; पण संत ज्ञानेश्वर एका साध्या उदाहरणातून हा अहंकार किती भ्रामक…

3 months ago

भक्तांचे लळे पुरवणारी परमेश्वराची माया : ज्ञानेश्वरीतील सुंदर तत्त्वज्ञान

कां जे लळेयांचे लळे सरती । मनोरथांचे मनौरे पुरती ।जरी मोहरें श्रीमंतें होती । तुम्हां ऐसी ।। ३ ।। ज्ञानेश्वरी…

4 months ago

श्वास ते ब्रह्म : अध्यात्म आणि न्यूरोविज्ञानाचा संगम

ज्ञानेश्वरांची ही ओवी आपल्याला मृत्यूचे तत्त्वज्ञान शिकवते, पण त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे जीवनाचे तत्त्वज्ञान शिकवते. समायोग हा शेवटच्या क्षणी साधायचा नाही;…

4 months ago

एकपत्नीव्रताचा आध्यात्मिक अर्थ : पुरुष–प्रकृतीचे नाते

‘एकपत्नीव्रत’ हा शब्द इथे अधिक गूढ अर्थाने वापरलेला आहे. आत्मा एकच आहे, अद्वैत आहे, त्याचा संबंध एका प्रकृतीशीच आहे. तो…

4 months ago

ज्ञानेश्वरीच्या प्रकाशात ‘विश्वभारती’ आणि ‘आंतरभारती’ : एक समन्वयी चिंतन

भारतीय तत्त्वज्ञानाची परंपरा ही केवळ अध्यात्मापुरती मर्यादित नसून ती मानवी जीवनाच्या प्रत्येक अंगाला स्पर्श करणारी आहे. या परंपरेत एकात्मता, समन्वय…

4 months ago

…ही जाणीव टिकवणे म्हणजे खरी मुक्ती

शारदीयेचिये प्रवेशीं । अभ्रें जिरती आकाशीं ।मग ग्रीष्मांतीं जैशीं । निगती पुढती ।। १६२ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय आठवा ओवीचा अर्थ…

5 months ago

आत्मप्रतीती ज्या अवस्थेत स्थिरावते, त्या अवस्थेचे प्रभावी वर्णन

ते ऐक्याची आहे वोतिली । कीं नित्यतेचिया हृदयीं घातली ।जैसी समरससमुद्रीं धुतली । रुळेचिना ।। ६४ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय आठवा…

6 months ago

अध्यात्म म्हणजे काय ?

ऐशिया आपुलियाची सहजस्थिती । जया ब्रह्माची नित्यता असती ।तया नाम सुभद्रापती । अध्यात्म गा ।। १९ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय आठवा…

6 months ago

गुरू हे साधन आहेत, ध्येय नाही

म्हणोनि कृपाळुवा गुरूचिया ठायीं । हें नवल नोहे कांहीं ।परि तें असो आइका काई । जें देवो बोलता झाला ।।…

6 months ago

प्रेमातून केलेले काम सदा सफलच

परि ऐसें जें प्रेम । तें अर्जुनींचि आथि निस्सीम ।म्हणऊनि तयाचे काम । सदा सफल ।। ११ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय…

6 months ago