rajendra ghorpade

ज्ञानेश्वरीतून उलगडणारे मुक्तीचे अद्वैत तत्त्वज्ञान

समुद्राच्या लाटांना मिठाचा घाट थोपवू शकत नाही, तसंच परमात्म्यात विलीन होणाऱ्या कर्मांनी माणसाला कधीच बांधून ठेवू शकत नाही—असा अद्वैताचा गूढ…

6 months ago

कर्तेपणाचा भ्रम आणि साक्षीभावाचा प्रकाश : ज्ञानेश्वरीतील गूढ तत्त्वज्ञान

“जैशी रायें अधिष्ठिली प्रजा…” या ओवीतून संत ज्ञानेश्वरांनी परमेश्वर, प्रकृती आणि जीव यांच्यातील नात्याचे अत्यंत सूक्ष्म आणि प्रभावी चित्र उभे…

6 months ago

‘राजाने नगर उभारले’ या म्हणीमागील ज्ञानेश्वरीचे गूढ तत्त्वज्ञान

“हे काम मी केले” असा अभिमान माणसाच्या मनात सहज उगवतो; पण संत ज्ञानेश्वर एका साध्या उदाहरणातून हा अहंकार किती भ्रामक…

6 months ago

तारेवरची लांडोर : शिवाजी विद्यापीठ परिसरातील भारतीय मोरनीचे अस्तित्व आणि पक्षीसंवर्धनाची नवी दिशा

तारेवर उभी असलेली ही लांडोर केवळ एक पक्षी नाही; ती बदलत्या पर्यावरणाची जिवंत साक्ष आहे. कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठ परिसरात डॉ.…

6 months ago

कुलालाच्या मनातून उमटलेली सृष्टी : ज्ञानेश्वरीतील तत्त्वज्ञान

ज्ञानदेव सांगतात की, काहीही ‘आपोआप’ घडत नाही. प्रत्येक गोष्टीमागे एक कारण असते, एक विचार असतो, एक नियोजन असते. जशी मडकी…

6 months ago

ताराराणींच्या विचारातून उलगडणारे स्वराज्याचे तत्त्वज्ञान

“भिक मागून कधी राजा होत नसतो” हे केवळ इतिहासातील एक वाक्य नाही; ते स्वराज्याच्या आत्म्याला दिशा देणारे तत्त्व आहे. स्वाभिमान,…

6 months ago

जगात सगळं संपतं… पण हे सुख कधीच संपत नाही

आत्मसुख म्हणजे काय तर स्वतःमध्ये असलेली पूर्णता. ज्याला स्वतःची ओळख पटली, त्याला काही कमी वाटत नाही. त्याला मिळालेलं काही हरवत…

6 months ago

एआयच्या वळणावर मराठी : ओळख, आव्हाने आणि नव्या वाटा

एआयच्या वेगवान युगात माणूस आणि मशीन यांच्यातील सीमा धूसर होत चालल्या आहेत. मशीन आता लिहू लागले आहे, बोलू लागले आहे;…

6 months ago

सत्संगाचे सौख्य : शुद्ध मनाच्या सान्निध्यात उलगडणारे जीवनगूढ

माणूस म्हणून जगताना अडचणी येणारच. कधी विश्वासघात होईल, कधी फसवणूक होईल, कधी निराशा येईल. पण या सर्व अनुभवांतून शिकत राहणे…

6 months ago

गुपित प्रेमाचे : भक्त आणि भगवंताच्या एकरूपतेची ओवी

म्हणोनि गूढपण आपुलें मोडो । वरि न बोलावेंही बोलावें घडो ।परि आमुचिचे जीवींचें पडो । तुझां जीवीं ।। ३७ ।।…

6 months ago