कंदमुळे आणि औषधी वनस्पतींचे कोल्हापुरात भव्य प्रदर्शन

१०० हून अधिक कंदमुळे आणि १५० हून अधिक औषधी वनस्पती होणार प्रदर्शित

कोल्हापूर: निसर्गात कंदमुळे देणाऱ्या अनेक वनस्पती आहेत. अनेक कंदमुळांच्या वनस्पती ह्या रानावनात, जंगलात वाढतात. अशा रानकंद वनस्पतींबाबतचे पारंपरिक ज्ञान वनवासी, आदिवासी आणि कोकणवासीयांच्याकडे आहे. अशाप्रकारच्या विविध रानकंदमुळांची ओळख आणि त्यांचा आहारातील वापर याबाबतची माहिती शहरवासियांना आणि खेड्यापाड्यातील ग्रामस्थांना व्हावी, शेतकऱ्यांनी त्यांची लागवड त्यांच्या शेतात करण्याच्या हेतूने “निसर्गअंकुर ‘ह्यांच्या मार्गदर्शनाखाली कोल्हापूर वुई केअर आणि एनजीओ कम्पॅशन २४ ह्या संस्थेच्या आयोजनातून तसेच श्री शाहू छत्रपती शिक्षण संस्था, गार्डन्स क्लब कोल्हापूर, युथ ऍनेक्स, वुई केअर हेल्पलाईन ह्या संस्थांच्या सहकार्याने १८ आणि १९ जानेवारी २०२५ रोजी १०० हून अधिक कंदमुळांचे आणि १५० हुन अधिक औषधी वनस्पतींचे तसेच ५० पेक्षा अधिक फुलपाखरांना आकर्षित करणाऱ्या विशेष वनस्पतींचे माहितीपूर्ण प्रदर्शन दसरा चौक येथील शहाजी कॉलेजच्या यशवंतराव चव्हाण सभागृहात आयोजित केले आहे.

ह्या प्रदर्शनाचे उद्घाटन खासदार धनंजय महाडिक यांच्या हस्ते होणार असून शाहू एज्युकेशन सोसायटीचे चेअरमन मानसिंग बोंद्रे, शहाजी कॉलेजचे प्राचार्य डॉ. आर. के. शानेदिवाण ह्यांच्या विशेष उपस्थितीत हा प्रदर्शनाचा सोहळा पार पडणार आहे. ह्या प्रदर्शनास जिल्हाधिकारी अमोल येडगे आणि अतिरिक्त जिल्हाधिकारी संजय शिंदे व इतर मान्यवर भेट देतील, अशी माहिती वुई केअरचे मिलिंद धोंड यांनी पत्रकारांशी बोलतांना दिली.

काय असेल या प्रदर्शनात ?

लोकांना कंदमुळांची ओळख आणि चांगली माहिती मिळावी म्हणून मोहन माने ह्यांच्या अथक प्रयत्नातून हे प्रदर्शन भरवण्यात येणार आहे. अगदी पुरातन पौराणिक काळापासून मानव कंदमुळांचा अन्न म्हणून वापर करत आला आहे. शतावरी, अमरकंद, सफेद मुसळी, पेनवा इत्यादी वनस्पतींच्या कंदाचा औषधात वापर करतात. गाजर, मुळा, बीट, आले, हळद, कांदा, लसूण इत्यादी वनस्पतींच्या कंदाचा आपण आपल्या आहारात वापर करतो. अळू, कमळं, सुरण हे कंदही भाजीसाठी वापरतात. साबुकंदापासून साबुदाणा तयार करतात. मानवी आहारात उपयुक्त असणाऱ्या अशा बहुतांश कंदवर्गीय वनस्पतींची शेतात लागवड केली जाते. ह्या प्रदर्शनात सताप, गुगुळ, कुसर, कोष्ट कोलीजंन, लक्ष्मी तरु, सागर गोटा, बेडकी पाला, अक्कल कारा, दमवेल, काजरा ह्या दुर्मिळ अश्या औषधी वनस्पती तसेच कणगा, काटे कणग, कोराडू, करांदा, वराहकंद, वासकंद, पासपोळी, शेंडवेल, आळसी, शेवळा, सुरण ह्या वनस्पतींची कंदमुळे, कंदीका आणि कंदक तसेच मोठा कासार अळू, काळा अळू, हिरवा अळू, पांढरा पेरव, उंडे, शेडवाळे असे अळुंचे विविध प्रकार आणि त्यांचे कंद, त्याचबरोबर काळी हळद, आंबेहळद ह्यासारखे हळदीचे विविध प्रकार व त्यांचे कंद अशाप्रकारच्या सुमारे १०० हुन अधिक प्रकारच्या कंदाच्या जाती प्रजातींची मांडणी ह्या प्रदर्शनात केली जाणार आहे, अशी माहिती निसर्गअंकुर संस्थेचे अध्यक्ष प्राचार्य डॉ. मधुकर बाचुळकर ह्यांनी दिली.

कंदमुळापासूनच्या विविध पाककृती चाखण्याची संधी

कंदमुळांपासून विविध खाद्यपदार्थ कसे बनविले जातात. त्याच्या पाककृती या प्रदर्शनात पाहता येतील. तसेच या पदार्थांची चवही चाखता यावी यासाठी हे खाद्यपदार्थ खाण्यासाठी उपलब्ध असतील. काही कंदमुळे विक्रीसाठी असतील. रानभाज्या,वृक्ष आणि औषधी वनस्पतींची माहिती असणारी पुस्तके विक्रीसाठी उपलब्ध असतील. तसेच काही वनस्पतींची रोपे आपणास खरेदी करता येतील.

प्रदर्शनात ठेवण्यात येणाऱ्या कंदांचे संकलन प्रामुख्याने कर्नाटकातील जोयडा, महाराष्ट्रातील बेल्हे ( पुणे ) व गगनबावडा ( कोल्हापूर ) या भागातून करण्यात आले आहे.

लेट्स गेट बॅक टु अवर रूट्स ह्या ब्रीदवाक्याचा अंगिकार करून आपल्या मातीत वाढणाऱ्या, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणाऱ्या आरोग्यवर्धक कंदमुळांची माहिती घेऊन चौकस आहारातून सुदृढ पिढी घडवण्यासाठी विद्यार्थी, आबालवृद्ध तसेच सर्व नागरिकांनी एकमेव वैशिष्ट्यपूर्ण प्रदर्शनाचा लाभ अवश्य घ्यावा असे आवाहन एनजीओ कम्पॅशन २४, कोल्हापूर वुई केअरचे अध्यक्ष मिलिंद धोंड ह्यांनी केले आहे.

शहाजी कॉलेजमधील यशवंतराव चव्हाण सभागृहामध्ये १८ जानेवारी रोजी सकाळी १० ते रात्री ८ पर्यंत तर १९ जानेवारी रोजी सकाळी १० ते सायंकाळी ५ पर्यंत हे प्रदर्शन खुले राहणार आहे. ह्या प्रदर्शनाचे प्रोजेक्ट चेअरमन सुशांत टक्कळकी असून को चेअरमन अमृता वासुदेवन आहेत.