भगवद्गीता

ब्रह्मबीजाचा अंकुर आणि ॐकाराचे विश्वरूप : ज्ञानेश्वरीतील अद्वैत अनुभूती

विश्वाच्या आदिम शांततेत जेव्हा सृजनाचे पहिले स्पंदन उमटले, तेव्हा निर्माण झाला तो “ॐ” — नाद, ध्वनी आणि चेतनेचा अनंत स्रोत.…

2 months ago

ज्ञानेश्वरीतील एकत्वाची दिव्य जाणीव

ज्ञानेश्वरी मधील नवव्या अध्यायातील “आतां सेना ते सेना नव्हे…” ही ओवी मानवी जीवनातील भेदभाव, अनेकता आणि अहंकार यांच्या पलीकडे नेणारी…

3 months ago

ज्ञानेश्वरी मधील गुरु-शिष्य नात्याचा आत्मानुभव

गुरु म्हणजे केवळ ज्ञान देणारी व्यक्ती नव्हे, तर शिष्याच्या अंतर्मनातील अंधार दूर करून आत्मप्रकाश जागवणारी शक्ती होय. ज्ञानेश्वरी मधील अर्जुन…

3 months ago

ज्ञानेश्वरीतील ‘निमित्त’ तत्त्वाचा गूढ अर्थ

जगातील प्रत्येक घडामोडीमागे आपणच कर्ते आहोत, असा मनुष्याचा सहज समज असतो; पण ज्ञानेश्वरीतील एका ओवीतून संत ज्ञानेश्वर हे समज पूर्णपणे…

4 months ago

ज्ञानेश्वरीतून उलगडणारे मुक्तीचे अद्वैत तत्त्वज्ञान

समुद्राच्या लाटांना मिठाचा घाट थोपवू शकत नाही, तसंच परमात्म्यात विलीन होणाऱ्या कर्मांनी माणसाला कधीच बांधून ठेवू शकत नाही—असा अद्वैताचा गूढ…

4 months ago

कर्तेपणाचा भ्रम आणि साक्षीभावाचा प्रकाश : ज्ञानेश्वरीतील गूढ तत्त्वज्ञान

“जैशी रायें अधिष्ठिली प्रजा…” या ओवीतून संत ज्ञानेश्वरांनी परमेश्वर, प्रकृती आणि जीव यांच्यातील नात्याचे अत्यंत सूक्ष्म आणि प्रभावी चित्र उभे…

4 months ago

ज्ञान आणि विज्ञानाचा सहज संगम : ओवीतून उलगडणारे आत्मतत्त्व

आतां किती नावानावा गुज । म्हणतां कानडें वाटेल तुज ।तरि ज्ञान सांगेन सहज । विज्ञानेंसी ।। ४२ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय…

5 months ago

सत्याची अनुभूती म्हणजेच ब्रह्मानुभव

तेथ समविषम न दिसे कांही । म्हणोनि भूतें हे भाष नाहीं ।जेविं दूधचि जाहालिया दहीं । नामरूप जाय ।। १७०…

6 months ago

ज्ञानेश्वरीचे अंतिम अमृत

तेवी अहंभावो जाय । तरी ऐक्य तें आधीचि आहे ।हेंचि साचें जेथ होये । तो अधियज्ञु मी ।। ४५ ।।…

7 months ago

हेच ज्ञान, हेच प्रेम, अन् हेच मोक्ष

म्हणोनि आपुलालिया हिताचेनि लोभे । मज आवडे तोही भक्त झोंबे ।परी मीचि करी वालभें । ऐसा ज्ञानिया एकु ।। ११९…

9 months ago