आत्मज्ञान

अनामातून नामाकडे: अज्ञानाने घडवलेला परमात्म्याचा आभास

ज्ञानदेव या ओवीतून एक गूढ पण अत्यंत वास्तव सत्य उलगडतात—परमात्मा जसा आहे तसा आपण पाहत नाही, तर आपल्या मर्यादित समजुतीनुसार…

5 months ago

शब्दांचा मोह की अनुभूतीचा बोध? — माऊलींचा सावध करणारा इशारा

आजच्या शब्दांच्या गदारोळात, प्रवचनांच्या चमकदार दुनियेत आणि प्रभावी वक्तृत्वाच्या मोहात आपण खऱ्या आध्यात्मिक अनुभूतीपासून दूर तर जात नाही ना? केवळ…

5 months ago

ज्ञानेश्वरीतील ‘निमित्त’ तत्त्वाचा गूढ अर्थ

जगातील प्रत्येक घडामोडीमागे आपणच कर्ते आहोत, असा मनुष्याचा सहज समज असतो; पण ज्ञानेश्वरीतील एका ओवीतून संत ज्ञानेश्वर हे समज पूर्णपणे…

5 months ago

ज्ञानेश्वरीतून उलगडणारे मुक्तीचे अद्वैत तत्त्वज्ञान

समुद्राच्या लाटांना मिठाचा घाट थोपवू शकत नाही, तसंच परमात्म्यात विलीन होणाऱ्या कर्मांनी माणसाला कधीच बांधून ठेवू शकत नाही—असा अद्वैताचा गूढ…

5 months ago

कर्तेपणाचा भ्रम आणि साक्षीभावाचा प्रकाश : ज्ञानेश्वरीतील गूढ तत्त्वज्ञान

“जैशी रायें अधिष्ठिली प्रजा…” या ओवीतून संत ज्ञानेश्वरांनी परमेश्वर, प्रकृती आणि जीव यांच्यातील नात्याचे अत्यंत सूक्ष्म आणि प्रभावी चित्र उभे…

5 months ago

‘राजाने नगर उभारले’ या म्हणीमागील ज्ञानेश्वरीचे गूढ तत्त्वज्ञान

“हे काम मी केले” असा अभिमान माणसाच्या मनात सहज उगवतो; पण संत ज्ञानेश्वर एका साध्या उदाहरणातून हा अहंकार किती भ्रामक…

5 months ago

बीजापासून विश्वापर्यंत : ज्ञानेश्वरीतील सृष्टीरहस्याचा अद्भुत उलगडा

बीज जळाची जवळीक लाहे । आणि तेंचि शाखोपशाखीं होये ।तैसें मज करणें आहे । भूतांचें हें ।। १०९ ।। ज्ञानेश्वरी…

5 months ago

जगात सगळं संपतं… पण हे सुख कधीच संपत नाही

आत्मसुख म्हणजे काय तर स्वतःमध्ये असलेली पूर्णता. ज्याला स्वतःची ओळख पटली, त्याला काही कमी वाटत नाही. त्याला मिळालेलं काही हरवत…

6 months ago

गुरुची वाणी आणि आत्मज्ञानाचा उदय

मोटकें गुरुमुखें उदैजत दिसे । आणि हृदयीं स्वयंभचि असे ।प्रत्यक्ष फावो लागे तैसें । आपैसया ।। ४९ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय…

6 months ago

राजहंसाचे रहस्य : ज्ञानेश्वरीतील उपमेत दडलेले विज्ञान

ज्ञानेश्वरांनी दिलेली राजहंसाची प्रतिमा आपल्याला हेच शिकवते की जीवनात सार आणि निरस, सत्य आणि असत्य, ज्ञान आणि अज्ञान यांचा भेद…

6 months ago