Jnaneshwari

वाचा विसवे : साधुकथेतील शांततेचा अंतर्मुख प्रवास

ज्ञानेश्वरीतील एका साध्या दिसणाऱ्या ओवीत संत ज्ञानेश्वरांनी शब्दांच्या पलीकडील शांततेचा गूढ अर्थ उलगडला आहे. साधुकथा ऐकताना वाणी, विचार आणि अहंकाराला…

2 months ago

कुलालाच्या मनातून उमटलेली सृष्टी : ज्ञानेश्वरीतील तत्त्वज्ञान

ज्ञानदेव सांगतात की, काहीही ‘आपोआप’ घडत नाही. प्रत्येक गोष्टीमागे एक कारण असते, एक विचार असतो, एक नियोजन असते. जशी मडकी…

3 months ago

या एका ओवीत दडलाय संपूर्ण अध्यात्ममार्गाचा सार

याकारणें पंडुसुता । तुवां होआवें योगयुक्ता ।येतुलेनि सर्वकालीं साम्यता । आपणपां होईल ।। २५६ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय आठवा ओवीचा अर्थ…

4 months ago

ज्ञानेश्वरांची आदर्श राज्यकल्पना : विश्वास, स्वातंत्र्य आणि सुव्यवस्था

या विचारातून संत ज्ञानेश्वरांची राज्यविषयक दृष्टी स्पष्ट होते. त्यांना दडपशाही सत्ता अपेक्षित नाही, ना प्रत्येक गोष्टीवर नियंत्रण ठेवणारी राजवट. त्यांची…

4 months ago

ज्ञानेश्वरांनी उलघडलेले देहाचे खरे स्वरूप

ही ओवी अत्यंत तीक्ष्ण, निर्भीड आणि वास्तवाचा आरसा दाखवणारी आहे. ज्ञानेश्वर महाराज इथे शरीर, विषयभोग आणि मानवी आसक्ती यांचे स्वरूप…

5 months ago

ब्रह्मरंध्र हे मृत्यूचे द्वार नव्हे तर अनंत जीवनाचे प्रवेशद्वार

आकळलेनि योगें । मध्यमामध्यमार्गे ।अग्निस्थानौनि निगे । ब्रह्मरंध्रा ।। ९४ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय आठवा ओवीचा अर्थ - स्वाधीन झालेल्या अष्टांग…

5 months ago

विकार म्हणजे मनाचे क्षणिक ढग

“अग्नी व धूराच्या उदाहरणातून आत्म्याची निर्लेपता आणि साक्षीभावाचे गूढ उलगडणारे ज्ञानेश्वरीतील अद्वैत तत्त्वज्ञान.” सांगे अग्नीस्तव धूम होये । तिये धूमीं…

8 months ago

ज्ञानेश्वरीतील निसर्गदर्शन : संतवाणीतील पर्यावरणशास्त्र

आजचा मनुष्य ‘पर्यावरण’ हा शब्द ऐकला की त्याला आठवतात — हवामान बदल, वृक्षतोड, प्रदूषण, ग्लोबल वॉर्मिंग, आणि प्राण्यांचा नाश. पण…

9 months ago

“जीवन” म्हणजे काय?

एकें पवनेचि पिती । एकें तृणास्तव जिती ।एकें अन्नाधारें राहती । जळें एकें ।। ३८ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय सातवा ओवीचा…

9 months ago

ही ओवी म्हणजे सर्वसामान्य मनुष्यप्रवृत्तीचा आरसा

हां हो जी अवधारिलें । हें जें साधन तुम्हीं निरूपिलें ।आवडतयाहि अभ्यासिलें । फावों शके ।। ३३७ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय…

11 months ago