शेतकरी : एक विनोदी शोकांतिका

मित्रहो,
भारतीय शेतकरी म्हणजे आपल्या घरच्या ‘किचनमधल्या’ कुकरसारखा आहे. रोज शिटी वाजते, पण जेवण तयार होतं का नाही — हे विचारायला कुणी धजावत नाही!
सरकार म्हणतं, “शेतकऱ्याला आधार द्या!” आणि मग तोच शेतकरी विचारतो — “मग मला जमिनीवर ठेवून वरून आधार द्यायचा का?”

१) कर्जबेबाकीचा खेळ — ‘चलो कर्ज माफ करें’

कर्जबेबाकी म्हणजे सरकारचा ‘गृहप्रवेशाचा सत्कार’.
प्रत्येक सरकार सत्तेत आलं की म्हणतं, “आम्ही शेतकऱ्याचं सगळं कर्ज माफ केलं!”
शेतकरी म्हणतो, “हो, पण माझं डोकं अजूनही बँकेच्या दरवाज्यात अडकलंय!”
चार वेळा कर्जमाफी झाली — तरीही शेतकरी अजूनही बुडालाच आहे. म्हणजे चार वेळा बुडाला, पण अजून पाण्यात डोके वर काढले नाही!

२) हमीभाव — हमी फक्त भाषणात

हमीभाव हा असा शब्द आहे, जो शेतकऱ्याला ऐकताना ‘गोड वाटतो’, पण बाजारात भाव मिळताना ‘कडू’ होतो.
दोन एकरचा शेतकरी विचारतो, “मला असा भाव सांगा की माझ्या मुलीचं लग्न तरी होईल!”
आणि बाजार सांगतो — “तुमचं लग्नचं होत नाही, तेवढं झालं बरं!”

३) अनुदान — म्हणजेच ‘अनुदान कोणाला?’

अनुदानाची योजना अशी असते की
शेतकरी अर्ज करतो, अधिकारी फाइल बघतो, आणि म्हणतो —
“हो, सगळं ठीक आहे… पण तुमचा फोटो काळा-पांढरा आहे; तो रंगीत दिला तर अनुदान रंगात येईल!”
शेतकऱ्याला अनुदान मिळत नाही, पण कोणीतरी ‘ऑफिसमधल्या एसीखाली बसलेला शेतकरी’ मात्र नवीन गाडी घेतो.

४) कल्याणकारी योजना — म्हणजेच ‘इतरांचं कल्याण’

सरकार म्हणतं — “आम्ही शेतकऱ्यांसाठी नवी योजना आणली आहे.”
योजना सुरू होते, आणि शेतकरी विचारतो — “माझ्या नावाची योजना आली की माझं नाव रेशनवरून काढतात!”
ही योजना म्हणजे शेतकऱ्याच्या अंगावर झोपाळा बांधून त्याला “आता झोपा!” असं सांगणं!

५) सिंचन सुविधा — ‘पाणी आहे पण ओल नाही’

कोरडवाहू भागात पाणी नाही, आणि जिथे पाणी आहे तिथे शेतकऱ्याच्या डोळ्यात पाणी आहे!
सरकार म्हणतं — “पाणी आलं की सुख येईल.”
शेतकरी म्हणतो — “हो, पण आमचं सुख बाष्पीभवन झालंय!”

६) सत्ता संपादन — ‘सत्तेचा पिकलेला गजरा’

शेतकरी जेव्हा मतदान करतो तेव्हा त्याला वाटतं — “हा आमचाच माणूस आहे.”
आणि तो उमेदवार निवडून आला की लगेच म्हणतो — “मी आता ‘आमदार’ झालो. ‘आमचा दार’ वेगळा!”
शेतकऱ्यांच्या नावाने सत्ता मिळवणारे लोक, सत्ता मिळाल्यावर लगेच ‘कॉटनपेक्षा महाग सूट’ घालतात.

आता बघूया अपारंपारिक उपाय — ‘देवाचं काम, पण देवच नाही !’

१) शेतीतून बाहेर पडणे — ‘जगावे की उपजावे?’

शेतकऱ्याने ठरवलंय — “आता मुलाला शेती करायला देणार नाही.”
म्हणजे पुढचा पिढी म्हणेल — “बाबा शेतकरी होते.”
आणि बाबा म्हणतील — “हो, पण तू होऊ नकोस!”

हे ऐकून जमिनीवरचा नांगर सुद्धा म्हणतो — “अहो, मला तरी आता म्युझियममध्ये ठेवा!”

२) शेतकरीविरोधी कायदे रद्द करा — ‘कायद्याचं खेळघर’

कायदे असे आहेत की शेतकऱ्याने नांगर फिरवला तर गुन्हा होतो,
पण मोठ्याने जमिनीचा व्यवहार केला की अभिनंदन होतं.

किसानपुत्र आंदोलन म्हणतं —
“सीलिंग ऍक्ट, आवश्यक वस्तू कायदा, जमीन अधिग्रहण कायदा — हे सगळं रद्द करा!”
सरकार म्हणतं — “रद्द करतो, पण आधी एका कमिटीच्या कमिटीची कमिटी बनवू!”

निष्कर्ष : शेतकऱ्याची पंचायतीतली विनंती

शेतकरी अजूनही हसतो. त्याच्या अंगावर घाम असतो, पण हृदयात विनोद असतो.
त्याला वाटतं — “माझं पीक जळालं, पण मी नाही.”

पुलं म्हणाले असते —

“या देशात देव, दैवतं, दानपात्र सगळं आहे… फक्त शेतकऱ्याला थोडा श्वास घेण्याइतका ‘मातीचा अधिकार’ नाही. आणि गंमत म्हणजे त्याने कधी तक्रारही केली नाही — तो फक्त पेरतो. पिकतं का नाही, हे विचारायचं काम आपण ठरवलंय.”

शेवटी,
शेतकरी हा ‘भारताच्या नाटकातील नायक’ आहे,
फरक एवढाच — या नाटकाला अजून दिग्दर्शक सापडलेला नाही! 🎭