आपण जे नाही, ते दाखवावे लागते हेच अभिनयाचे कसब: नंदु पाटील

‘आम्ही साहित्यप्रेमी’च्या कार्यक्रमात प्रतिपादन

सिंधुदुर्गनगरी: अभिनय जिवंत आणि नैसर्गिक असावा लागतो, तो कृत्रिम असून चालत नाही. आपण जे नाही, ते दाखवावे लागते, हेच अभिनयाचे कसब असते, असे प्रतिपादन ज्येष्ठ अभिनेते व रंगकर्मी नंदकुमार उर्फ नंदु पाटील यांनी येथे केले.

‘घुंगुरकाठी, सिंधुदुर्ग’ प्रणित ‘आम्ही साहित्यप्रेमी’ व्यासपीठाच्या एकोणिसाव्या मासिक कार्यक्रमानिमित्त ते बोलत होते. जिल्हा माहिती अधिकारी सचिन अडसुळ या कार्यक्रमाला प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे समन्वयक सतीश लळीत यांनी प्रास्ताविक केले. कवयित्री डॉ. सई लळीत यांनी श्री. पाटील यांचा परिचय करुन देताना त्यांच्या अभिनय क्षेत्रातील प्रवासाची माहिती दिली. ओरोस खर्येवाडी (जैतापकर कॉलनी) येथील दत्तराज सोसायटीच्या सभागृहात झालेल्या या बहारदार कार्यक्रमात श्री. पाटील यांनी सुमारे दीड तासाच्या निवेदनात एकांकिका, नाट्यस्पर्धा, मराठी रंगभूमी, चित्रपट, मालिका, वेब सिरीज, जाहिराती या क्षेत्रातील आपला प्रवास आणि या क्षेत्रातील समृद्ध अनुभवविश्व उलगडून दाखवले.

आपण सातारा येथे विद्यार्थीदशेतच नकला, संगितिका, एकांकिका यात भाग घेऊन अभिनयाला सुरुवात केली. हा प्रवास अजुनही सुरु आहे. कारण या क्षेत्रात निवृत्ती नसते, असे सांगून श्री. पाटील म्हणाले की, महाविद्यालयीन जीवनातही वर्गातील उपस्थिती कमी आणि कँटीन, नाटकाच्या तालमी येथे जास्त उपस्थिती असेच चित्र होते. हे करीत असताना अभ्यासाकडेही लक्ष दिले. लेखक प्र. ल. मयेकर यांच्या ‘अथ मनुस जगन हं’ या नाटकात केलेली माझी भुमिका त्या नाटकाला उपस्थित असलेल्या एका निर्मात्याला इतकी आवडली की दुसऱ्या दिवशी तो घरी आला आणि माझा चित्रपट क्षेत्रातील प्रवास अनपेक्षितपणे, कोणाच्याही दारी न जाता सुरु झाला. ‘कशासाठी, प्रेमासासाठी’ हा माझा पहिला चित्रपट होता.

रंगभूमीवर काम केल्याने मला आत्मविश्वास मिळाला. मूळातच अंगी असलेला सभाधीटपणा अभिनय क्षेत्रात उपयोगी पडला, असे सांगून ते म्हणाले की, मराठी रंगभूमीची ताकद विलक्षण आहे. माझ्या संपूर्ण प्रवासात रंगभूमीचा मोठा वाटा आहे. अभिनय शिकून येत नसतो. तो उपजत असावा लागतो आणि तो सहज, नैसर्गिकपणे सादर व्हावा लागतो. रंगभूमीच्या पार्श्वभूमीमुळे मला चित्रपटात काम करताना कधीही रिटेक द्यावे लागले नाहीत. मात्र नाटक, चित्रपट, मालिका किंवा जाहिरात कोणतेही काम असो, ते उभे करताना निर्माता आणि पडद्यामागील कित्येक लोकांचे प्रचंड कष्ट असतात. त्याची जाणीव ठेवून काम करावे लागते.

रंगभूमीकडून कॅमेरासमोर उभे राहताना झालेल्या माध्यमांतरावर बोलताना ते म्हणाले की, नाटकाकडून चित्रपटाकडे वळताना निर्मितीप्रक्रिया आणि तांत्रिक भान असणे अतिशय गरजेचे आहे. कायिक अभिनयाबरोबर वाचिक अभिनयही महत्वाचा आहे. संवाद केवळ पाठांतर असून चालत नाहीत, तर ते मुखोद्गत असावे लागतात. तरच अभिनयात जिवंतपणा येतो. हे क्षेत्र बेभरवशाचे असल्यामुळे हा सारा प्रवास करीत असताना आपण एस.टी.मधील नोकरी मात्र इमानेइतबारे केली. कोल्हापूर इंडस्ट्रीमध्ये दिग्गजांबरोबर काम करण्याची संधी मिळाली. मात्र मला नेहमी नकारात्मक स्वभावाच्या भूमिका मिळाल्या.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील युवकयुवतींमध्ये मोठे टॅलेंट आहे. मात्र त्यांनी केवळ एकांकिका स्पर्धांमध्ये ट्रॉफ्या गोळा करण्याच्या नादात अडकून पडून पुढच्या प्रवासाकडे दुर्लक्ष केले. ट्रॉफ्यांपलिकडे मोठे विश्व आहे, त्याला गवसणी घालावी, अशी टिपणी श्री. पाटील यांनी केली. मला ऐतिहासिक मालिकांमध्ये अनेक भुमिका मिळाल्या. ‘राजा शिवछत्रपती’ मालिकेत छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पहिला पंतप्रधान शामराजपंत लांजेकर या भूमिकेपासून ‘वीर शिवाजी’ या हिंदी मालिकेतील सरसेनापती कृष्णाजी बांदल, ‘मस्तानी बाजीराव’मध्ये सातारचे पंतप्रतिनिधी, ‘स्वराज्यरक्षक संभाजी’ मालिकेतील मोरोपंत पिंगळे अशा कित्येक भुमिका केल्या. परंतु, छत्रपती शिवाजी महाराजांसारख्या युगप्रवर्तक राजाला राष्ट्रीय पातळीवर ज्या प्रमाणात दाखवायला पाहिजे होते, ते दाखवले गेले नाही. हिंदी मालिका काढताना निर्मात्याने अगदी मालिकेच्या नावातही ‘छत्रपती’ हे बिरुद न वापरता ‘वीर’ हे सर्वसामान्य बिरुद लावून कोतेपणा दाखवला, असे ते म्हणाले.

ज्येष्ठ अभिनेते अमिताभ बच्चन, अक्षयकुमार आणि इतरांबरोबर जाहिरात क्षेत्रात काम करतानाचे अनुभव त्यांनी सांगितले. रसिकांच्या अनेक प्रश्नांनाही त्यांनी उत्तरे दिली. या कार्यक्रमाला डॉ. विजयालक्ष्मी चिंडक, नाना नाडकर्णी, ॲड. एन. पी. मठकर, विष्णुप्रसाद दळवी यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते. श्री. पी. एल. कदम यांनी आभार मानले.