सीमा ओलांडणाऱ्या शब्दांचा जागतिक मेळा; नीमराण्यात रंगणार ‘वर्ड्स बियॉन्ड बॉर्डर्स’ साहित्य महोत्सव

नीमराणा येथे २५ ते २७ ऑक्टोबरदरम्यान पहिला ‘वर्ड्स बियॉन्ड बॉर्डर्स’ महोत्सव

नीमराणा : साहित्याला भौगोलिक सीमा नसतात. शब्दांच्या माध्यमातून विविध देश, संस्कृती आणि विचारविश्वांना एकत्र आणण्याच्या उद्देशाने राजस्थानातील नीमराणा येथे ‘Words Beyond Borders International Literature Festival’ (WBBLITFEST) या आंतरराष्ट्रीय साहित्य महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले आहे. या महोत्सवाची पहिली आवृत्ती २५ ते २७ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत होणार असून साहित्यप्रेमी, विद्यार्थी, लेखक आणि जागतिक विचारविश्वाशी जोडलेल्या व्यक्तींसाठी हा महोत्सव महत्त्वपूर्ण व्यासपीठ ठरणार आहे.

‘वर्ड्स बियॉन्ड बॉर्डर्स’ची संकल्पना केवळ साहित्यिक अभिव्यक्तीपुरती मर्यादित नसून साहित्य आणि मुत्सद्देगिरी यांचा संवाद घडवून आणण्यावर केंद्रित आहे. विविध देशांमध्ये राजनैतिक जबाबदाऱ्या सांभाळताना समाज, संस्कृती, संघर्ष, सहकार्य आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध यांचा जवळून अनुभव घेतलेल्या मुत्सद्द्यांनी आपल्या अनुभवांना लेखनातून व्यक्त केले आहे. अशा राजदूत-लेखकांच्या साहित्यिक योगदानाला या महोत्सवात विशेष स्थान देण्यात येणार आहे.

कादंबरी, कविता, आत्मचरित्र, संस्मरण, निबंध तसेच आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि मानवी समाजावरील चिंतन अशा विविध साहित्यप्रकारांच्या माध्यमातून जगाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन या महोत्सवात समोर येणार आहे. ‘Beyond Borders. Beyond Languages.’ ही महोत्सवाची मध्यवर्ती संकल्पना असून शब्द हे भाषा आणि राष्ट्रांच्या सीमा ओलांडून संवादाचे माध्यम बनू शकतात, हा विचार त्यामागे आहे.

या आंतरराष्ट्रीय साहित्यिक सोहळ्यासाठी विविध देशांतील लेखक, मुत्सद्दी आणि विचारवंत सहभागी होणार आहेत. संकेतस्थळावर मालदीवचे अब्दुल्ला शाहिद, भारताचे आफताब सेठ, येमेनचे अली मोहम्मद झैद, आर्मेनियाच्या अनी येरेम्यान, भारताचे अनिल त्रिगुणायत, क्रोएशियाचे ब्रानिमीर फार्काश, लिथुआनियाच्या डायना मिकेव्हिसिएने यांच्यासह अनेक वक्त्यांची नावे जाहीर करण्यात आली आहेत.

महोत्सवाचे आयोजन रॅफल्स युनिव्हर्सिटी आणि नीमराणा फोर्ट पॅलेस यांच्या सहकार्याने करण्यात येणार आहे. या उपक्रमात सुमारे ४,५०० विद्यार्थ्यांचा सहभाग अपेक्षित असून त्यामुळे साहित्यिक चर्चांना युवा पिढीची ऊर्जा आणि शैक्षणिक संदर्भ लाभणार आहेत. विद्यार्थ्यांसाठी आणि अभ्यागतांसाठी प्रवेश विनामूल्य असल्याचे आयोजकांनी नमूद केले आहे.

राजस्थानातील ऐतिहासिक नीमराणा हे या महोत्सवासाठी निवडण्यात आले आहे. वारसा वास्तू, सांस्कृतिक वातावरण आणि ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या ठिकाणी जगभरातील साहित्यिक आणि विचारवंत एकत्र येणार असल्याने साहित्य आणि संस्कृतीचा अनोखा मिलाफ अनुभवता येणार आहे. महोत्सवाचे कार्यक्रम दररोज सकाळी १० ते सायंकाळी ४.३० या वेळेत होणार आहेत.

साहित्य, मुत्सद्देगिरी, संस्कृती, शिक्षण, विचार आणि जागतिक संवाद या सहा महत्त्वाच्या क्षेत्रांना एका व्यासपीठावर आणण्याचा प्रयत्न या महोत्सवातून केला जात आहे. विविध देशांच्या अनुभवांना साहित्याच्या माध्यमातून समोर आणत ‘एक जग, अनेक कथा’ ही भावना रुजवणे, हा या उपक्रमाचा गाभा आहे.

आजच्या जागतिकीकरणाच्या काळात राष्ट्रांच्या सीमा राजकीयदृष्ट्या अस्तित्वात असल्या तरी विचार, साहित्य आणि संस्कृती यांचा प्रवास त्या सीमांपलीकडे सुरूच असतो. याच जाणिवेला केंद्रस्थानी ठेवून आयोजित करण्यात येणारा ‘वर्ड्स बियॉन्ड बॉर्डर्स’ महोत्सव जागतिक साहित्यविश्वातील एक वेगळा प्रयोग ठरण्याची शक्यता आहे.

महोत्सवाचे ठिकाण : रॅफल्स युनिव्हर्सिटी, नीमराणा, राजस्थान
दिनांक : २५ ते २७ ऑक्टोबर २०२६
वेळ : सकाळी १० ते सायंकाळी ४.३०
प्रवेश : विनामूल्य