ज्ञानपरंपरा

शहाजीराजांचा दरबार – भारतीय सांस्कृतिक समन्वयाची प्रयोगशाळा

भारतातील विविध भाषा, संस्कृती आणि ज्ञानपरंपरा यांना जोडणारा सेतू उभारण्याची कल्पना आज कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे शक्य होत आहे.…

1 week ago

इतिहासातील सुप्त बीजांचा शोध Search of dormant seeds in history

शहाजीराजांच्या बहुभाषिक आणि समन्वयवादी दृष्टिकोनातून प्रेरणा घेत, साने गुरुजींच्या आंतरभारतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देत आणि रवींद्रनाथ ठाकूरांच्या विश्वभारतीच्या तत्त्वज्ञानाला पर्यावरण,…

1 week ago

पुस्तकांचे गाव प्रमाणे इतिहास साक्षर गाव ही संकल्पना राबविण्याची गरज – प्रा. डॉ. राजा दीक्षित Dr Raja Dixit Historical Literacy Concept

जुन्नरचा २००० वर्षांचा समृद्ध इतिहास आता एकाच ग्रंथात असे घडले जुन्नर’ ग्रंथाचे थाटात प्रकाशन पुस्तकांचे गाव या संकल्पनेप्रमाणे इतिहास साक्षर…

4 weeks ago

ब्रह्मबीजाचा अंकुर आणि वेदांचा उद्गम : ज्ञानेश्वरीतील ॐकाराचे विश्वरूप

ही ओवी भारतीय तत्त्वज्ञानातील विश्वनिर्मिती, शब्दब्रह्म आणि वेदांच्या उद्गमाचा गूढार्थ उलगडणारी आहे. ज्ञानदेवांच्या दृष्टीने ॐकार हा केवळ उच्चाराचा ध्वनी नसून…

2 months ago

राजहंसाचे रहस्य : ज्ञानेश्वरीतील उपमेत दडलेले विज्ञान

ज्ञानेश्वरांनी दिलेली राजहंसाची प्रतिमा आपल्याला हेच शिकवते की जीवनात सार आणि निरस, सत्य आणि असत्य, ज्ञान आणि अज्ञान यांचा भेद…

4 months ago

प्रश्न, प्रयोग आणि सत्य : वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा मानवप्रवास

मानव हा विचार करणारा प्राणी आहे. निसर्गातील घटनांकडे केवळ आश्चर्याने पाहण्यापासून ते त्यामागील कारणांचा शोध घेण्यापर्यंतचा मानवाचा प्रवास अत्यंत रोचक…

4 months ago

ज्ञानेश्वरांचा संदेश अत्यंत आशावादी अन् तो जीवनापासून दूर जाणारा नाही, तर जीवनाला अधिक अर्थ देणारा

तैसा संसारु जया गांवा । गेला सांता पांडवा ।होऊनि ठाके आघवा । मोक्षाचाचि ।। १९८ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय ८ वा…

5 months ago

ज्ञानेश्वरीच्या प्रकाशात ‘विश्वभारती’ आणि ‘आंतरभारती’ : एक समन्वयी चिंतन

भारतीय तत्त्वज्ञानाची परंपरा ही केवळ अध्यात्मापुरती मर्यादित नसून ती मानवी जीवनाच्या प्रत्येक अंगाला स्पर्श करणारी आहे. या परंपरेत एकात्मता, समन्वय…

5 months ago

जे मोजदादीपलीकडे आहे, तेच खरे सत्य

तिये ब्रह्मभुवनीं दिवसें पाहे । ते वेळीं गणना केंही न समाये ।ऐसें अव्यक्ताचें होये । व्यक्त विश्व ।। १६० ।।…

6 months ago

आत्मप्रतीती ज्या अवस्थेत स्थिरावते, त्या अवस्थेचे प्रभावी वर्णन

ते ऐक्याची आहे वोतिली । कीं नित्यतेचिया हृदयीं घातली ।जैसी समरससमुद्रीं धुतली । रुळेचिना ।। ६४ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय आठवा…

6 months ago