IFFI 2025: Japan in Country Focus with a Tsunami of Stories and Cinematic Magic
IFFIWood – लाइट्स. कॅमेरा. कोन्नीचिवा ! गोव्याची सकाळ समुद्रकिनाऱ्यावरील हवा आणि निस्सीम सिनेमॅटिक ऊर्जेने भारलेली होती. 56 व्या भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवातील बहुप्रतिक्षित ‘कंट्री फोकस: जपान’ या विभागाचे अत्यंत रंगतदार सोहळ्याने उद्घाटन झाले आणि या विभातील चित्रपटांच्या खेळांचा प्रारंभ झाला. या विभागातला पडद्यावर प्रदर्शित झालेला पहिला चित्रपट म्हणजे ‘सीसाईड सेरेंडिपिटी’ (उमिबे ई इकू मिची). या चित्रपटाने संपूर्ण सीनेमागृहावर जणू समुद्र किनाऱ्यावरील मंतरलेल्या सोनेरी किरणांचा वर्षाव केला. अगदी क्षणार्धात प्रेक्षकही बालपणीच्या गमती-जमतींच्या, कलात्मक कल्पनांच्या, अद्भुत कथात्मक मांडणीच्या विश्वात हरवून गेले. त्यानंतर या चित्रपटातील कलाकार आणि चित्रपटाचा चमूही रेड कार्पेटवर अवतरला.
इफ्फी 2025 मध्ये ‘कंट्री ऑफ फोकस’ असलेला जपान, यंदा रोमांचक चित्रपटांचा संग्रह घेऊन आला आहे. या विभागात जपानचे सहा चित्रपट दाखवले जाणार असून, ते ऊर्जा, भावनात्मका आणि मंत्रमुद्ध व्हायला लावणाऱ्या कलात्मकतेने परिपूर्ण आहेत. मनाला भिडणाऱ्या शांत गंभीर नाटकीय कथनकांपासून ते रूढी परंपरांना आव्हान देणाऱ्या क्विअर समुदायाचे भावविश्व मांडणाऱ्या कथानकांपर्यंत, आंतरसांस्कृतिक हृदयभंगापासून ते युवकांच्या विज्ञानाधारीत कल्पनारम्यता, आणि स्वप्नरंजक, प्रायोगिक कलात्मक जगताचा अनुभव देणारे हे चित्रपट आहे. ही चित्रपट मालिका जपानने कथात्मक मांडणीचा सादर केलेला मास्टर क्लास आहे.
या विभागातील हा चित्रपट संग्रह म्हणजे जपानच्या सातत्याने विकसित होत असलेल्या चित्रपट विश्वाची चैतन्यमयी झलक दाखवणारी आपल्याला लाभलेली थेट पर्वणी आहे. हा चित्रपट संग्रह म्हणजे, चित्रपट प्रकारांमधील फरक धूसर करणारे, रूढ नियम आणि कल्पनांची चौकट ओलांडण्याचे धाडस करणाऱ्या प्रत्येक नव्या आणि अनुभवी द्रष्ट्या दिग्दर्शकांचा सन्मान करणारा आहेत. तर चला ज्या देशाचे चित्रपट आजही संपूर्ण जगावर मोहिनी घालतात, त्या देशातील चित्रपटांच्या माध्यमातून भावनात्मकता, सौंदर्यशास्त्र आणि अविस्मरणीय दृश्यात्मतेच्या या प्रवासावर स्वार होऊ या.
या चित्रपटाचे कथानक नोबेल पारितोषिक विजेते लेखक काझुओ इशिगुरो यांच्या 1982 मधील याच नावाच्या पुस्तकावर आधारित आहे. ही कथा 1982 मध्ये ब्रिटनमध्ये घडते. एक तरुण जपानी-ब्रिटिश लेखक आपली आई, एत्सुकोच्या नागासाकीतील युद्धानंतरच्या अनुभवांवर आधारित एक पुस्तक लिहिण्याचे ठरवते. एत्सुकोच्या मोठ्या मुलीने आत्महत्या केली आहे, आणि त्यामुळे तिची मनस्थिती ढासळलेली आहे. एत्सुको 1952 मध्ये ती तरुण वयात गर्भवती असल्याच्या आठवणी सांगू लागते. तिची कहाणी सुरु होते साचिकोशी झालेल्या भेटीपासून. साचिको ही एक तरुण महिला असून, ती मारिया या आपल्या लहान मुलीबत परदेशात नवे आयुष्य सुरू करू पाहतेय. आता मारिकोही सतत तिला एक त्रास देणाऱ्या महिलेची आठवण येत असल्याचे सांगते. मग हे पुस्तक लिहीत असलेली लेखिका जेव्हा एत्सुकोने सांगितलेल्या आठवणींची, तिच्या आईच्या नागासाकी इथल्या आठवणींसोबत सांगड घालू लागते घालू तुकड्यांशी जुळणी करते, तेव्हा तिला त्यात धक्कादायक विसंगती आढळून येतात.
मिझुकी त्सुजिमुरा यांच्या सर्वाधिक विकल्या गेलेल्या ‘कॅचिंग द स्टार्स ऑफ धिस समर’ या कादंबरीवर आधारित असलेला हा चित्रपट. यातली कथा ही जपानमधील 2020 च्या कोविड-19 लॉकडाऊन दरम्यान घडलेल्या सत्य घटनांवरून प्रेरित आहे. शाळेतल्या क्लबमधले उपक्रम बंद पडल्यामुळे इबाराकीचा आसा, टोकियोचा माहिरो आणि नागासाकीच्या गोटो बेटांवरील माडोका हे तीन विद्यार्थी ऑनलाइन परस्परांच्या संपर्कात येतात. ते खगोलशास्त्राच्या आवडीमुळे त्यांचा परस्परांशी संपर्क येतो. ते आपापल्या घरी बनवलेल्या दुर्बिणीने तारे शोधण्यासाठी एका आभासी ‘स्टार कॅच कॉन्टेस्ट’ अर्थात तारा शोधण्याच्या स्पर्धेचे आयोजन करतात. प्रादेशिक आणि भावनात्मक दरी ओलांडून हळूहळू त्यांच्यमाधली मैत्री घट्ट होत जाते, तसतशी त्यांची ही स्पर्धा देखील भौगोलिक सीमा ओलांडणारे एक अनपेक्षित चमत्कारिक वळण घेते.
‘डिअर स्ट्रेंजर’ ही न्यूयॉर्क शहरात राहणाऱ्या एका जपानी पुरुषाची आणि त्याची तैवानी-अमेरिकन पत्नी यांची कथा आहे. काम, पालकत्व आणि कुटुंबाचा सांभाळ अशी तणावाची कसत करत असतानाच त्यांच्या मुलाचे अपहरण होते, आणि नवे संकट उभे राहते. या क्लेशदायक घटनेमुळे अनेक वर्षांपासून दडलेली रहस्ये आणि भावनिक जखमा उघड होतात, आणि या दांपत्यामधील नात्यात दरी वाढू लागते. एकीकडे दुःख आणि दुसरीकडे संशय अशा पातळीवर त्यांचे वैयक्तिकरित्या द्वंद्व सुरू असते, नाते बिघडते, आणि विश्वास, सांस्कृतिक ओळख आणि आनंदी कुटुंबाच्या आदर्शाबद्दल कठीण प्रश्न समोर उभे राहतात. हा चित्रपट स्थलांतरितांचे जीवन, कुटुंब व्यवस्थेचे पैलू आणि शोकांतिकेच्या दरम्यान समेट घडवून आणण्याच्या प्रयत्नांमधील गुंतागुंत प्रभावीपणे दर्शवतो.
एका रम्य किनारपट्टीच्या शहरात कलाकार तिथे दीर्घकाळ वसलेल्या रहिवाशांसोबत मिसळतात त्याबद्दलची कथा या चित्रपटातून मांडली आहे. सोसुके आणि त्याचे मित्र अशा शाळकरी विद्यार्थ्यांची ही कहाणी आहे. ते सर्जनशीलता आणि जिज्ञासेने भारलेले आहे. आपली संपूर्ण उर्जा ते नवे काही तरी शोधण्यासाठी आणि कलेसाठी खर्ची करत असतात. त्यांचे बेफिकीर वृत्तीचा, रहस्ये, पश्चात्ताप आणि स्व शोधाच्या भाराने दबलेल्या प्रौढांच्या मानसिकतेसोबत सामना होतो. ही मुले आपल्या सीमाहीन कल्पनाशक्तीच्या जोरावर ही आव्हाने स्वीकारतात. बदलत्या सूर्यप्रकाशासोबत सतत्याने आपले रुप बदलणारे हे शहर स्वतःच एक जिवंत पात्र बनते. खेळकर भेटीगाठी आणि छोट्या शहरातील रहस्ये उलगडणारा ‘सीसाईड सेरेंडिपिटी’ हा विनोद, कोमलता आणि शांतचित्ताने आत्मनिरीक्षण करायला लावणारी एक नक्षीदार दृश्यात्मक कथा गुंफत जातो.
या चित्रपटात टोकियोत भूमिगत आयुष्य जगणाऱ्या क्वियर समुहातील घडामोडींचं कथात्मक चित्रण आहे. टायगर या चित्रपटात मालिश करणाऱ्या तायगा कटगिरी या एका 35 वर्षीय समलिंगी व्यक्तीची कथा मांडली आहे. वारसा हक्कासाठी त्याचा आपल्या विभक्त बहिणीसोबत संघर्ष सुरू असतो. हा तणावमयी संघर्षातून योग्य आणि अयोग्य यामधील सीमा धूसर करत जातो, यातून कुटुंब व्यवस्थेतील कठोर मूल्यव्यवस्था आणि सामाजिक दबावाचे अनेक पैलू उलगडत जातात. हा चित्रपटातून आपल्या समाजातील एलजीबीटीक्यू+ समुहाच्या जगण्यातल्या गुंतागुंतीचा शोध घेण्याचा आणि त्यासोबच वैयक्तिक तसेच कौटुंबिक संघर्षाचे पैलू मार्मिकपणे उलगडण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे.
‘टू सीझन्स, टू स्ट्रेंजर्स’ या चित्रपटातल्या कथानकाला उन्हाळा आणि हिवाळा या दोन विरोधी ऋतूंची पार्श्वभूमी आहे. यात अंत्यंत दोन मार्मिक कथा कल्पकतेने एकत्र गुंफल्या आहेत. पावसाच्या हंगामात शहरातून समुद्र किनारी प्रदेशात राहायला आलेली नागिसा आणि युवा पर्यटक नात्सुओ समुद्रात अत्यंत अवघडलेल्या स्थितीत एकत्र जातानाचे चित्रण यात आहे. तर दुसरीकडे हिवाळ्याच्या हंगामात, बर्फाने आच्छादलेल्या एका ठिकाणी ली नावाचा एक सर्जनशील पटकथा लेखक, बेन्झो या व्यक्तीच्या दुर्गम भागातल्या गेस्टहाऊसमध्ये येतो. त्यांच्यातल्या काहीशी तुटक संवादतून एक नाते निर्माण होऊ लागते, आणि ते एका अनपेक्षित प्रवासाला निघतात. या चित्रपटातून एका कल्पित आणि वास्तवातील घडामोडींचा आंतरसंबंध दिग्दर्शकाने मांडला आहे
कवयित्री मनीषा पाटील यांच्या 'काहूर' काव्यसंग्रहाचे प्रकाशनप्रकाशन सोहळ्याला अनेक मान्यवर साहित्यिकांची उपस्थिती कणकवलीः'काहूर ' म्हणजे…
एका भटक्याची डायरी प्रशांत महासागराच्या अथांग निळाईत वसलेली हवाईची बेटे म्हणजे निसर्गाच्या अद्भुत प्रयोगशाळाच! कुठे…
पावसाळ्यात वातावरणातील गारवा, सततचा ओलावा आणि बदलते हवामान यामुळे पचनशक्ती मंदावते आणि शरीराची प्रतिकारक्षमताही प्रभावित…
धान्यापासून उद्योगाकडे : एक्सट्रुजन तंत्रज्ञानातून ग्रामीण उद्योजकतेला नवी दिशा बाजरी, ज्वारी, नाचणी, मका आणि तांदूळ…
सत्यपाल भिकी यांनी केले भाषांतर; हिंदी अनुवादानंतर पंजाबी आवृत्ती मुंबई ः डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या…