वनस्पतीच्या नवीन प्रजातीला डॉ. विनोद शिंपले यांचे नाव

कोल्हापुरातील न्यू कॉलेजमध्ये कार्यरत

कोल्हापूर – येथील वनस्पतीशास्त्राचे संशोधक व न्यू कॉलेज येथील प्राध्यापक डॉ. विनोद शिंपले यांच्या कार्याचा सन्मान करण्यासाठी पश्चिम घाटात नव्याने शोधण्यात आलेल्या एका वनस्पतीला त्यांचे नाव देण्यात आले आहे. ‘मुगाया शिंपली’ असे या नवीन वनस्पतीचे नामकरण करण्यात आले आहे. संशोधनाचा शोधनिबंध आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील ‘क्यू बुलेटिन’ या इंग्लंड येथून प्रकाशित होणाऱ्या जर्नलमध्ये प्रकाशित झाला आहे.

वनस्पतीची सखोल शरीररचना व अनुवंशिक विश्लेषणाअंती ही नवीन प्रजाती असल्याचे सिद्ध झाले आहे. या वनस्पती भारतातील सह्याद्री पर्वतरांगेतील लोणावळा, कोयना, आंबा, बाबा भूदानच्या डोंगर रांगेत आढळून येते. ही नवीन प्रजाती ही सरपटणारी असून त्यांची पाने कातरलेली, फुले पांढरी लांब निमुळती असतात तर या वनस्पतीस जुलै ते सप्टेंबर दरम्यान फुले व फळे येतात. प्रा. शिंपले यांनी मागील 25 वर्षापासून भारतातील गारवेल कुळातील वनस्पतीवर मोठे योगदान दिले आहे. त्यांच्या या कार्याचा गौरव करण्यासाठी फ्रान्स येथील संशोधक डॉ. अना रिटा सायमोस व त्यांच्या चमुने हे नाव दिले आहे.

डॉ. शिंपले यांनी आज पर्यंत नवनवीन संशोधन प्रकाशित केले आहे, त्यांनी 90 संशोधन पेपर प्रकाशित केले आहेत तर सात नवीन प्रजातींचा शोध लावला आहे. त्यांनी अनेक वनस्पतीची भारतासाठी पहिल्यांदाच ओळख करून दिली आहे. त्यांनी आपले गारवेल कुळावरील संशोधन विविध देशांमध्ये जसे फ्रान्स, रशिया, स्पेन, श्रीलंका, चीन इत्यादी देशामध्ये विविध आंतरराष्ट्रीय संशोधकासमोर मांडले आहे. त्यांच्या या संशोधन कार्यासाठी त्यांना शिवाजी विद्यापीठाचा डॉ. पी. बी. पाटील आदर्श शिक्षक पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले आहे. त्यांच्या या कार्याचा गौरव केल्यामुळे त्यांचे वनस्पतिशास्त्राच्या इतिहासात त्यांचे नाव अजरामर झाले आहे. त्यांच्या या योगदानाने त्यांचे कोल्हापूरच्या शैक्षणिक आणि वैज्ञानिक वर्तुळातून कौतुक होत आहे. या कार्यासाठी त्यांना प्रा. एस. आर. यादव, महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. व्ही. एम. पाटील व श्री प्रिंस शिवाजी मराठा बोर्डिंग हाऊसचे चेअरमन डॉ. के. जी. पाटील यांचे मोलाचे सहकार्य लाभले.

एखाद्या जिवंत प्रजातीला जिवंतपणीच एखाद्या संशोधकाचे नाव मिळणे ही वैज्ञानिक क्षेत्रात अत्यंत मानाची गोष्ट मानली जाते. माझे नाव या नवीन प्रजातीला देवून माझ्या कार्याचा गौरव केल्यामुळे माझ्या संशोधन कार्यास अधिक ऊर्जा मिळेल असे मला वाटते आणि फ्रान्स येथील नामवंत शास्त्रज्ञ डॉ. अना रिटा सायमोस यांचे व त्यांच्या सहकाऱ्यांचे मी मनःपूर्वक आभार मानतो.

डॉ. विनोद शिंपले