2024-25 साठी खरीप पिकांसाठी किमान हमी भावात (एमएसपी) वाढ करायला केंद्रीय मंत्रिमंडळाची मंजुरी

2024-25 साठी खरीप पिकांसाठी किमान हमी भावात (एमएसपी) वाढ करायला केंद्रीय मंत्रिमंडळाची मंजुरी

नवी दिल्ली – पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली केंद्रीय मंत्रिमंडळाने विपणन हंगाम 2024-25 साठी सर्व अनिवार्य खरीप पिकांसाठीच्या किमान हमी भावात (एमएसपी)/ किमान आधारभूत किमतीत वाढ करायला मंजुरी दिली.

उत्पादकांना त्यांच्या उत्पादनासाठी योग्य किंमत मिळावी यासाठी खरीप पिकांच्या एमएसपीमध्ये वाढ केली आहे. मागील वर्षाच्या तुलनेत कारळे  (रु. 983/- प्रति क्विंटल) त्यानंतर तीळ (रु. 632/- प्रति क्विंटल) आणि तूर/अरहर (रु. 550/- प्रति क्विंटल) अशी तेलबिया आणि कडधान्यांसाठी एमएसपीमध्ये सर्वाधिक वाढीची शिफारस करण्यात आली आहे.

Minimum Support Prices for all Kharif crops for Marketing Season 2024-25 Rs. per quintal

Crops		MSP 2024-25	Cost* KMS 2024-25	Margin over cost (%)	MSP 2023-24	MSP Increase in 2024-25 over 2023-24
Cereals
Paddy	Common	2300	1533	50	2183	117
	Grade A^	2320	–	–	2203	117
Jowar	Hybrid	3371	2247	50	3180	191
	Maldandi”	3421	–	–	3225	196
Bajra		2625	1485	77	2500	125
Ragi		4290	2860	50	3846	444
Maize		2225	1447	54	2090	135
Pulses
Tur /Arhar		7550	4761	59	7000	550
Moong		8682	5788	50	8558	124

*सर्व देय खर्चाचा संदर्भ. भाड्याने घेतलेले मानवी श्रम, बैल मजूर/यंत्र मजूर, भाडेतत्वावर दिलेले भाडे, बियाणे, खते, खत, सिंचन शुल्क यांसारख्या सामग्रीच्या वापरावर झालेला खर्च , अवजारे आणि शेत इमारतींवरील घसारा, खेळत्या भांडवलावरील व्याज, पंप संच चालवण्यासाठी डिझेल/विद्युत इ.विविध खर्च आणि कौटुंबिक श्रमाचे योग्य मूल्य यांचा समावेश आहे.

Crops		MSP 2024-25	Cost* KMS 2024-25	Margin over cost (%)	MSP 2023-24	MSP Increase in 2024-25 over 2023-24
Urad		7400	4883	52	6950	450
Oilseeds
Groundnut		6783	4522	50	6377	406
Sunflower Seed		7280	4853	50	6760	520
Soybean (Yellow)		4892	3261	50	4600	292
Sesamum		9267	6178	50	8635	632
Nigerseed		8717	5811	50	7734	983
Commercial
Cotton	(Medium Staple)	7121	4747	50	6620	501
	(Long Stapler	7521	–	–	7020	501

विपणन हंगाम 2024-25 साठी खरीप पिकांसाठी हमी भावातील वाढ ही केंद्रीय अर्थसंकल्प 2018-19 च्या घोषणेनुसार भाव निश्चित करण्याच्या अखिल भारतीय भारित सरासरी उत्पादन खर्चाच्या किमान 1.5 पट आहे. बाजरी (77%) आणि त्यानंतर तूर (59%), मका (54%) आणि उडीद (52%) यांच्या बाबतीत शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादन खर्चापेक्षा जास्त खर्च अपेक्षित आहे. उर्वरित पिकांसाठी, शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादन खर्चापेक्षा 50% अधिक असण्याचा अंदाज आहे.

अलीकडच्या वर्षांत  सरकार या पिकांसाठी उच्च किमान हमी भाव देऊन कडधान्ये आणि तेलबिया यांसारख्या तृणधान्यांव्यतिरिक्त/पोषणमूल्य असलेली धान्य/ श्री अन्न अशा इतर पिकांच्या लागवडीस प्रोत्साहन देत आहे.

2003-04 ते 2013-14 या कालावधीत खरीप हंगामात समाविष्ट 14 पिकांपैकी , बाजरीसाठी एमएसपीतील कमाल वाढ रु.745/- प्रति क्विंटल आणि मुगासाठी रु.3,130/- प्रति क्विंटल होती. 2013-14 ते 2023-24 या कालावधीत, एमएसपी मध्ये किमान परिपूर्ण वाढ मक्यासाठी रु.780/- प्रति क्विंटल होती आणि कमाल पूर्ण वाढ ही कारळासाठी रु.4,234/- प्रति क्विंटल होती. तपशील परिशिष्ट-I मध्ये आहेत.

2004-05 ते 2013-14 या कालावधीत, खरीप विपणन हंगामाअंतर्गत समाविष्ट 14 पिकांची खरेदी 4,675.98 लाख मेट्रिक टन (एलएमटी) होती, तर 2014-15 ते 2023-24 या कालावधीत या पिकांची खरेदी 7.58 लाख मेट्रिक टन होती. वर्षनिहाय तपशील परिशिष्ट-II मध्ये आहेत.

2023-24 च्या उत्पादनाच्या तिसऱ्या सुधारित अंदाजानुसार, देशातील एकूण अन्नधान्य उत्पादन 3,288.6 लाख मेट्रिक टन आणि तेलबियांचे उत्पादन 395.9 लाख मेट्रिक टन वर पोहोचण्याचा अंदाज आहे. 2023-24 मध्ये, तांदूळ, कडधान्ये, तेलबिया आणि पौष्टिक तृणधान्ये/श्री अन्न आणि कापसाचे खरीप उत्पादन अनुक्रमे 1,143.7 एलएमटी, 68.6 एलएमटी, 241.2 एलएमटी, 130.3 एलएमटी आणि 325.2 लाख गाठी असण्याचा अंदाज आहे.

Crops		MSP 2003-04	MSP 2013-14	MSP 2023-24	.                      .Increase in MSP in 2013-14 over 2003- 04	.                .Increase inMSP in over 2023-24 over 2013-14
Cereals
		A	B	C	D=B-A	E=C-B
Paddy	Common	550	1310	2183	760	873
	Grade A^	580	1345	2203	765	858
Jowar	Hybrid	505	1500	3180	995	1680
	MaldandiA	–	1520	3225		1705
Bajra		505	1250	2500	745	1250
Ragi		505	1500	3846	995	2346
Maize		505	1310	2090	805	780
Pulses
Tur /Arhar		1360	4300	7000	2940	2700
Moong		1370	4500	8558	3130	4058
Urad		1370	4300	6950	2930	2650
Oilseeds
Groundnut		1400	4000	6377	2600	2377
Sunflower Seed		1250	3700	6760	2450	3060
Soybean (Yellow)		930	2560	4600	1630	2040
Sesamum		1485	4500	8635	3015	4135
Nigerseed		1155	3500	7734	2345	4234
			Commercial
Cotton	(MediumStaple)	1725	3700	6620	1975	2920
	(Long Staple)”	1925	4000	7020	2075	3020

Procurement of Kharif Crops 2004-05 to 2013-14 and 2014-15 to 2023-24 In LMT

Crops	2004-05 to 2013-14	2014-15 to 2023-24
Cereals
	A	B
Paddy	4,590.39	6,914.98
Jowar	1.92	5.64
Bajra	5.97	14.09
Ragi	0.92	21.31
Maize	36.94	8.20
Pulses
Tur /Arhar	0.60	19.55
Moong	0.00	1
Urad	0.86	8.75
Oilseeds
Groundnut	3.45	32.28
Sunflower Seed	0.28
Soybean (Yellow)	0.01	1.10
Sesamum	0.05	0.03
Nigerseed	0.00	0.00
Commercial
Cotton	34.59	63.41
Total	4,675.98	7,108.65