Everest Tour : पहिल्या दर्शनातच मन जिंकणारा एव्हरेस्ट

स्वप्नापलिकडची एव्हरेस्ट वारी भाग – ५

नामचे बाजारमधील अ‍ॅकलायमटायझेशन ट्रेकदरम्यान हिमालयाच्या अद्भुत निसर्गसौंदर्याचा अनुभव घेत असताना, ३,८६० मीटर उंचीवरून जगातील सर्वोच्च एव्हरेस्ट शिखराचे प्रथम दर्शन घडण्याचा अविस्मरणीय क्षण कुसुमानंद आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या आयुष्यात कायमचा कोरला गेला. खडतर चढाई, रंगीबेरंगी फुलांचे वैभव, हिमालयीन पक्ष्यांचे दर्शन आणि निसर्गसंवर्धनाचा संदेश देणाऱ्या ‘सागरमाथा नेक्स्ट’ केंद्राच्या भेटीमुळे हा दिवस एव्हरेस्ट मोहिमेतील सर्वाधिक संस्मरणीय ठरला..

कुसुमानंद ( प्रशांत सातपुते )

एव्हरेस्ट चे प्रथम दर्शन..

आज आमचा मुक्काम ‘नामचे’च्या कुशीतच राहणार होता. त्यामुळे रोजच्यासारखी पहाटे साडेसहा वाजता नाश्ता उरकण्याची घाई नव्हती आणि लवकर उठण्याची गडबडही नव्हती. आजचा दिवस होता ‘अ‍ॅकलायमटायझेशन’ अर्थात बदलत्या वातावरणाशी स्वतःला जुळवून घेण्यासाठीचा सराव ट्रेक ! तरीही हिमालयाच्या अथांग कुशीत पहाटे लवकर जाग आलीच. टी-हाऊसच्या खिडकीतून बाहेर नजर टाकली, आणि समोरचे दृश्य पाहून डोळे दिपून गेले. सुमारे 6,180 मीटर उंचीचा ‘कुंगदेरी’ पर्वत पहाटेच्या कोवळ्या उन्हात न्हाऊन निघाला होता. जणू निसर्गाने सोन्याचा वर्ख चढवलेले ते विलोभनीय रूप मनाला सुखावून गेले.

अशा प्रसन्न वातावरणात आम्ही निवांतपणे टी-हाऊसमध्ये नाश्त्यासाठी जमलो. हिमालयाच्या या गोठवणाऱ्या थंडीत सोलापूरच्या घरगुती कडक भाकरीसोबत शेंगदाणा आणि जवस चटणीचा बेत होता. हिमालयातील ‘सातापर्वत शिखरापार’ मायभूमीच्या या अस्सल चवीचा मनसोक्त आस्वाद घेतला आणि आमचा सराव ट्रेक सुरू झाला. ​हा सराव ट्रेक दिसायला सोपा पण, प्रत्यक्षात चांगलाच खतरनाक होता. सुरुवातीलाच लागलेल्या सरळ, खड्या चढाईने आमच्या शरीराचा आणि स्टॅमिनाचा कस पाहिला. पण, आजूबाजूचे अद्भूत निसर्गसौंदर्य डोळ्यांचे पारणे फेडत होते, त्यामुळे थकवा जाणवत नव्हता. दमलो की क्षणभर बसायचे, पुन्हा उठून एक-एक चढ पार करायचा, असा आमचा प्रवास सुरू होता. वाटेत कुठे सपाट भूभाग दिसला की पाय मोकळे करत ताणून द्यायचे. पाणी पिण्याच्या बहाण्याने चिक्की आणि लाडूवर ताव मारणे सुरू होते, तर कधी फोटो आणि रिल्स बनवत आम्ही आमचा शीणवटा दूर करत होतो.

​गिर्यारोहणात जसजसे आपण ‘हाय अल्टीट्यूड’ म्हणजेच अधिक उंचीवर जातो, तसे शरीराला उबदार ठेवण्यासाठी आणि ऑक्सिजनची पातळी टिकवण्यासाठी लसूण सूप अत्यंत गुणकारी ठरते. सोबत असणारा शेखर, योगेंद्र आम्हाला ही माहिती देत होते. कस्तुरीने तर ओल्या लसणाचा गड्डा दाखवून त्याचा उग्र, तरीही आश्वासक गंध हुंगायला दिला. याच दरम्यान निळ्याशार अवकाशात आपल्याकडील वडापच्या गाड्यांसारखे ‘हेली’ (हेलिकॉप्टर्स) घिरट्या घालत होते. कधी कधी तर एकाच वेळी तीन-तीन हेलिकॉप्टर्स आकाशात भिरभिरताना दिसत होते.

​प्रशांत तमांग हा आमचा मार्गदर्शक आम्हाला आजूबाजूच्या पर्वतशिखरांची माहिती देत होता. सुमारे 6,860 मीटर उंचीचे थामशेर्खु, कुसुम कांगारू आणि अमादाबलम या उत्तुंग शिखरांचे दर्शन घडत होते. एक तासात आम्ही केवळ सव्वा किलोमीटरचे अंतर पार करून, 3,860 मीटर उंचीवर असलेल्या ‘शेर्पा पॅनोरमा हॉटेल’ जवळ पोहोचलो ​आणि तिथेच तो सुवर्णक्षण आला.

ज्याच्या पायथ्याशी आम्ही चाललो होतो, त्या जगातील सर्वोच्च ‘एव्हरेस्ट’ शिखराचे प्रथम दर्शन आम्हाला झाले! ​त्या विराट आणि भव्य रूपाची छबी आम्ही डोळ्यात आणि कॅमेऱ्यात टिपून घेतली. प्रशांतने आम्हाला एव्हरेस्टच्या खालच्या बाजूला असलेले नोप्से, लोत्से आणि तांत्रिकदृष्ट्या अत्यंत कठीण मानले जाणारे अमादाबलम आणि लोबोचे अशा अनेक शिखरांची ओळख करून दिली. हिमालयाचे हे वैभव पाहून मन कृतकृत्य झाले.

वाटेने जाताना केवळ बर्फच नाही, तर निसर्गाचे रंगही पाहायला मिळत होते. सुंदर पांढरट, गुलाबी छटा असणारी ऱ्हेडोडेंड्रॉनची फुले आणि जांभळ्या रंगातील देखणी ‘ड्रमस्टिक प्रिमरोज’ची फुले उमललेली होती. एका लांब दांडीच्या टोकावर गोल चेंडूसारखी दिसणारी ही फुले या खडतर वाटेवर सौंदर्य उधळत होती.

​अखेर आम्ही आजच्या सराव ट्रेकच्या अंतिम टप्प्यावर, म्हणजेच 3,880 मीटर उंचीवर असलेल्या ‘हॉटेल एव्हरेस्ट व्युव्ह’ जवळ पोहोचलो. तेथील पायऱ्यांवर मनसोक्त फोटो काढले आणि हॉटेलच्या उबदार वातावरणात गेलो. गरमागरम कॉफीचा आस्वाद घेत, ढगांच्या आडोश्यात, सूर्यकिरणांत लपाछपी खेळणाऱ्या एव्हरेस्टचे रूप न्याहाळत बसलो. तिथे पुन्हा एकदा लाल चोचीच्या कस्तुरी पक्षांचा थवा बागडताना दिसला. ढगांमधून कधी डोकावणाऱ्या तर कधी दडणाऱ्या त्या बर्फाच्छादित शिखराचे सौंदर्य न्याहाळताना मन अजिबात भरत नव्हते.
​
निसर्गाचा हा निरोप घेवून परतीचा प्रवास सुरू करणे भाग होते. चढलेले ते खडतर चढ उतरत आम्ही पुन्हा खाली टी-हाऊस्कडे निघालो. वाटेत प्लास्टिक आणि धातूच्या कचऱ्यांपासून अतिशय कलात्मक वस्तू बनविणाऱ्या ‘सागरमाथा नेक्स्ट’ केंद्राला भेट दिली. कचऱ्याचे पुनरुत्पादन करून पर्यावरण रक्षणाचा त्यांनी घेतलेला हा ध्यास कौतुकास्पद होता. तिथून पुढे निघताना आकाशात ‘हिमालयीन गिधाड’ मोठ्या दिमाखात विहार करताना दिसले, त्याचे ते मुक्त उड्डाण आम्ही कॅमेऱ्यात कैद केले.

Himalayan Griffon Vulture ज्याला ‘हिमालयीन गिधाड’ म्हणून ओळखले जाते, हा आशियातील सर्वात मोठ्या शिकारी पक्षांपैकी एक आहे. निसर्गातील ‘सफाई कामगार’ म्हणून ओळखला जाणारा हा पक्षी पर्यावरण संतुलनात खूप महत्त्वाची भूमिका बजावतो. नावाप्रमाणेच हा पक्षी प्रामुख्याने हिमालय पर्वताच्या रांगांमध्ये आढळतो. ​भारत, नेपाळ, भूतान, तिबेट आणि मध्य आशियातील उंच पर्वतीय भागात साधारण १२०० ते ५५०० मीटर उंचीवर याचा वावर असतो. आजच्या सराव ट्रेक दरम्यान हा आपल्या जोडीदारासह आढळला.

गावाजवळ पोहोचताना तिबेटीयन लिपीत मंत्र लिहिलेली एक भलीमोठी ‘मणीभिंत’ लागली, ज्याच्या डाव्या बाजूने एका ओळीत शिस्तीत चाललेले याकचे तांडे पाहायला मिळाले. आजच्या या संपूर्ण सराव मोहिमेत आम्ही तब्बल 1,683 कॅलरीज जाळून, सव्वा सहा तासांत पावणे आठ किलोमीटरचे आव्हानात्मक अंतर यशस्वीरित्या पूर्ण केले होते.

​सायंकाळी नामचेच्या स्थानिक बाजारपेठेत फेरफटका मारण्यासाठी गेलो खरा, पण नामचेमधील थंडीचा कडाका अचानक वाढला आणि सोबतीला दाट धुक्याने संपूर्ण परिसराला वेढायला सुरुवात केली. त्यामुळे बाजारातील भटकंती थांबवून टी-हाऊसला परतण्यात आणि विश्रांती घेण्यातच शहाणपण होते. कारण, उद्याच्या पहाटे हिमालयाची पुढची, आणखी एक नवी आणि खडतर वाट आमची वाट पाहत होती..