फिदेलसोबत १०० वर्षे : अमेरिकन दादागिरीसमोर न झुकलेल्या क्रांतिकारकाची कहाणी

फिदेल कास्त्रो यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त अखिल भारतीय किसान सभेकडून अभिवादन

नवी दिल्ली :क्यूबाच्या क्रांतीचे कमांडर-इन-चीफ, जननेते आणि साम्राज्यवादविरोधाचे प्रतीक असलेले महान क्रांतिकारक फिदेल कास्त्रो रूझ यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त अखिल भारतीय किसान सभेने त्यांचे स्मरण करून आदरांजली अर्पण केली.अमेरिकेच्या दादागिरीविरोधात फिदेल कास्त्रो यांनी दिलेला अडिग लढा आणि जागतिक शांततेसाठी त्यांनी केलेले आवाहन आजच्या परिस्थितीत विशेषत्वाने स्मरणात येते,असे किसान सभेने प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात म्हटले आहे.

क्यूबाचे राष्ट्राध्यक्ष आणि क्यूबाच्या कम्युनिस्ट पक्षाचे प्रथम सचिव म्हणून फिदेल कास्त्रो यांनी क्यूबाच्या समाजवादी परिवर्तनाचे नेतृत्व केले.अमेरिकेपासून अवघ्या ९० मैलांवर असलेल्या क्यूबाने जगातील महासत्तेच्या दबावाला न जुमानता समाजवादी मार्गावर वाटचाल केली.तब्बल पाच दशकांपर्यंत क्यूबाविरुद्ध अमेरिकेकडून करण्यात आलेल्या विविध कारवायांना फिदेल कास्त्रो यांनी धैर्याने सामोरे गेल्याचे किसान सभेने म्हटले आहे.

क्यूबावर अमेरिकेने लादलेली आर्थिक नाकेबंदी आजही सुरू असून,ट्रम्प प्रशासनाच्या काळात ती अधिक कठोर आणि विनाशकारी झाल्याचा आरोप किसान सभेने केला आहे.जगभरात युद्धजन्य परिस्थिती वाढत असताना फिलिस्तीन,इराण,व्हेनेझुएला आणि येमेन यांसह विविध संघर्षग्रस्त भागांचा उल्लेख करत किसान सभेने फिदेल कास्त्रो यांच्या साम्राज्यवादविरोधी भूमिकेचे महत्त्व अधोरेखित केले.

फिदेल कास्त्रो यांनी अमेरिकेच्या वर्चस्ववादी धोरणांविरोधात सातत्याने आवाज उठवला आणि जागतिक शांततेचा पुरस्कार केला.त्यामुळे सध्याच्या जागतिक अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर त्यांचा विचार आणि संघर्ष अधिक प्रकर्षाने आठवतो, असे निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे.

अखिल भारतीय किसान सभेचे महासचिव कॉम्रेड विजू कृष्णन हे डाव्या पक्षांच्या प्रतिनिधी मंडळाचा भाग म्हणून फिदेल कास्त्रो यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त श्रद्धांजली अर्पण करण्यासाठी हवाना,क्यूबा येथे उपस्थित आहेत.

अखिल भारतीय किसान सभेचे अध्यक्ष अशोक ढवळे आणि महासचिव विजू कृष्णन यांनी फिदेल कास्त्रो यांना अभिवादन केले.‘फिदेलसोबत १०० वर्षे – ¡100 Años Con Fidel!’ या घोषणेने त्यांच्या जन्मशताब्दी स्मरणाला उजाळा देण्यात आला.

फिदेल कास्त्रो यांच्या धोरणातील महत्त्वाचे मुद्दे

समाजवादी अर्थव्यवस्थेचा स्वीकार
१९५९च्या क्यूबन क्रांतीनंतर फिदेल कास्त्रो यांनी क्यूबाला समाजवादी मार्गावर नेले. मोठ्या उद्योगांचे आणि प्रमुख आर्थिक साधनसंपत्तीचे राष्ट्रीयीकरण करण्यात आले.

सर्वांसाठी मोफत शिक्षण
शिक्षणाला मूलभूत हक्क मानून व्यापक साक्षरता अभियान राबवण्यात आले. ग्रामीण आणि गरीब भागातील नागरिकांपर्यंत शिक्षण पोहोचवण्यावर भर देण्यात आला.

सार्वजनिक आरोग्यव्यवस्थेला प्राधान्य
आरोग्यसेवा सर्व नागरिकांना उपलब्ध करून देण्याचे धोरण स्वीकारले. प्राथमिक आरोग्यसेवा, डॉक्टरांची उपलब्धता आणि प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवेवर मोठा भर देण्यात आला.

अमेरिकन वर्चस्वाला विरोध
क्यूबाच्या सार्वभौमत्वाला सर्वाधिक महत्त्व देत फिदेल यांनी अमेरिकेच्या राजकीय आणि आर्थिक दबावाला दीर्घकाळ विरोध केला. त्यांची ही भूमिका त्यांच्या राजकारणाचा प्रमुख आधार होती.

आर्थिक नाकेबंदीविरोधात संघर्ष
अमेरिकेने क्यूबावर लादलेल्या आर्थिक निर्बंधांना फिदेल यांनी क्यूबाच्या सार्वभौमत्वावरील आक्रमण मानले. नाकेबंदी उठवण्यासाठी त्यांनी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सातत्याने भूमिका मांडली.

कृषी आणि जमीन सुधारणांवर भर
क्रांतीनंतर जमीन सुधारणा करण्यात आल्या.मोठ्या जमीनमालकीला मर्यादा घालून शेतकऱ्यांना जमीन उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न झाला. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे पुनर्रचनाही करण्यात आली.

वर्णभेदाविरोधी भूमिका
क्यूबातील सामाजिक विषमता आणि वर्णभेद कमी करण्यासाठी धोरणात्मक पावले उचलण्यात आली. शिक्षण, रोजगार आणि सार्वजनिक सेवांमध्ये अधिक समानता आणण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

आंतरराष्ट्रीयतावादी दृष्टिकोन
फिदेल यांच्या धोरणात क्यूबाच्या सीमांपलीकडेही ऐक्याची भूमिका होती. विशेषतः आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेतील मुक्ती चळवळींना त्यांनी राजकीय पाठिंबा दिला.

विकसनशील देशांच्या सार्वभौमत्वाचा पुरस्कार
छोट्या आणि विकसनशील देशांना महासत्तांच्या दबावापासून स्वतंत्र राहण्याचा अधिकार आहे, अशी त्यांची भूमिका होती. त्यामुळे ते साम्राज्यवादविरोधी चळवळीतील महत्त्वाचे नेते ठरले.

गुटनिरपेक्ष चळवळीशी जवळीक
शीतयुद्धाच्या काळात क्यूबाने गुटनिरपेक्ष देशांशी संबंध वाढवले.विकसनशील देशांच्या आर्थिक आणि राजकीय हक्कांसाठी फिदेल यांनी आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर आवाज उठवला.

राष्ट्रीय सार्वभौमत्व आणि स्वावलंबन
परकीय हस्तक्षेपापासून क्यूबाचे संरक्षण आणि देशाच्या निर्णयक्षमतेचे स्वातंत्र्य हा त्यांच्या धोरणाचा केंद्रबिंदू होता.

सामाजिक विषमता कमी करण्याचा प्रयत्न
संपत्ती आणि मूलभूत सुविधांमधील विषमता कमी करून सर्वसामान्य नागरिकांना शिक्षण, आरोग्य, रोजगार आणि सामाजिक सुरक्षा उपलब्ध करून देण्यावर भर देण्यात आला.

अण्वस्त्र आणि युद्धविरोधी भूमिका
जागतिक शांततेचा पुरस्कार आणि अण्वस्त्रांच्या प्रसाराला विरोध ही फिदेल यांच्या आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील महत्त्वाची भूमिका होती.

लॅटिन अमेरिकन एकात्मतेचा पुरस्कार
लॅटिन अमेरिकेतील देशांनी बाह्य हस्तक्षेपापासून मुक्त होऊन परस्पर सहकार्य वाढवावे, असा फिदेल यांचा आग्रह होता.

क्रांती आणि जनसहभाग
फिदेल यांच्या राजकीय विचारात संघटित जनशक्तीला विशेष महत्त्व होते. क्यूबन क्रांतीनंतरही जनतेचा राजकीय आणि सामाजिक सहभाग वाढवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.