समकालीन सामाजिक वास्तवाचं सजग भान देणाऱ्या कविता

स्वचा शोध घेतानाच ही कविता मानवी जगण्यातली जटिलता, अटळता, भयग्रस्तता, परिस्थिती शरणता त्याबरोबरच परस्पर संबंधातील साचलेपण, रुतलेपण, त्यातली व्याकुळता, अधोरेखित करत जाते… आणि अंतिमतः ती समूहमनाची होऊन जाते.

संगीता अरबुने

समकालीन कवितेत आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण कवितांनी वाचकांना अंतर्मुख करणाऱ्या मंदाकिनी पाटील यांच्या ‘आत्मपीठ’ या संग्रहातील कविता म्हणजे त्यांच्या संवेदनशील मनाचा चिंतनशील, आणि बुद्धीनिष्ठ आविष्कार आहे. प्रखर असा आत्मिक हंकार आहे. यातील कविता जितकी आस्तित्व भानाची आहे तितकीच ती समकालीन सामाजिक वास्तवाचं सजग भान देणारी आहे.

या कवितेचा आंतरिकतेशी जेवढा घट्ट अनुबंध आहे तेवढीच ती भवतालाशी एकरूप होताना दिसते. त्यातली घाई गडबड, काळाचं सुसाटनं दिवसरात्रीचं हुंकारणं, ऋतूंचं हेलकावणं हे सगळंच ती मानवीय पातळीवर विलक्षण संवेदनशीलतेने समजून घेते. आणि आपल्या विचक्षण प्रतिभेने त्याला एका उंचीवर घेऊन जाते.

स्वचा शोध घेतानाच ही कविता मानवी जगण्यातली जटिलता, अटळता, भयग्रस्तता, परिस्थिती शरणता त्याबरोबरच परस्पर संबंधातील साचलेपण, रुतलेपण, त्यातली व्याकुळता, अधोरेखित करत जाते… आणि अंतिमतः ती समूहमनाची होऊन जाते. त्यातली धारदार शब्दकळा, प्रतिमा प्रतीकांचं वेगळेपण, तितकंच नेमकेपण याबरोबरच कवयित्रीची प्रगल्भ अशी जीवनजाणीव यामुळे या कवितांमधील आशयाचा पोत अधिक अधिक घट्ट होताना दिसतो. त्याचे अंतस्तर उलगडताना एकीकडे आपण भोवंडून जातो तर दुसरीकडे त्यातल्या अनुभुतीशी आणि अभिव्यक्तीशी आपण आतून जोडले जातो. हेच या संग्रहाचं यश म्हटलं पाहिजे.

पुस्तकाचे नाव – आत्मपीठ
कवयित्री – मंदाकिनी पाटील
प्रकाशन – शब्दालय प्रकाशन

मंदाकिनी पाटील यांच्या आत्मपीठमधील एक कविता...

कदंबा

 तू रूजलास ती जमीन तशी खडबडीतच
पण मोठ्या तोलामोलानं जपलं तिनं तुझं वृक्षपण
तू वाढत राहिलास फांद्यांच्या पिसाऱ्यात
अवकाशाच्या रेषा जुळवीत
 आणि इकडे......

तुझ्या पानापानांतून लगडत राहिले
नाजूक वर्तुळांचे देखणे सुमनसोहळे
त्यांच्या सुगंधी सुमधुरतेवर
भारद्वाजाचेही मन जडले
पण तू स्थितप्रज्ञ
माथ्यावर घेत आभाळाचे डोहकडे
तू  साधा सरळसोट !

अस्वस्थेचे पोपडे फेडत फेडत
आपोआपच झळाळून उठलेलं तुझं खोड
कृष्णस्पर्श भिनलेलं तुझं प्रगल्भ दर्शन
भक्कम करतं मला
कितीही झाली जरी मनाची मोडतोड
तुझं माझ्या अंगणात असणं
आश्वासक करत जातं मला माझं जगणं

जेव्हा तुझ्या लांबचलांब फांद्या
फिरतात माझ्या घराच्या छतावरनं
कनवाळू बापानं फिरवावा हात
जसा मुलीच्या माथ्यावरनं
शांतरसाचा परिपोष अनुभवत जातं मन
तुझं हे

माझ्यासह घरादाराला वेढून उरलेलं अस्तित्व सघन
संजीव आहे तुझ्यात माझ्या बापाचं बापपण
 बा कदंबाS असाच सळसळत राहा तू !
तुझ्या या मुलीच्या जीवाचं तुला लिंबलोण

 मंदाकिनी पाटील, बदलापूर

टीम इये मराठीचिये नगरी

Recent Posts

वेगळी वाट चोखाळणारी नवदुर्गा..!.. दीक्षा दिंडे

ओळख: वेगळी वाट चोखाळणाऱ्या नवदुर्गांची..!..१ व्हीलचेअरवरील प्रवासाला सामाजिक परिवर्तनाची दिशा देत, अपंगत्वाला मर्यादा न मानता…

2 hours ago

राज्यघटनेच्या कसोटीवरच मतदार याद्यांची शुद्धता!

भारतीय लोकशाहीची विश्वासार्हता केवळ मतदानाच्या दिवशी किती मतदान झाले यावर ठरत नाही; त्यापूर्वी तयार झालेली…

3 hours ago

डॉ. लक्ष्मीनारायण बोल्ली यांच्या साहित्यातून तेलुगू-मराठी अनुबंधाची जपणूक – प्रा. डॉ. रणधीर शिंदे

डॉ. लक्ष्मीनारायण बोल्ली स्मृती साहित्य सोहळा सोलापूर - आज भाषांच्या माध्यमातून समाजात तेढ निर्माण होत…

5 hours ago

सोलापूरचा सुपुत्र, ज्याला चीन आज देव मानतो : डॉ. द्वारकानाथ कोटणीस यांची अज्ञात शौर्यगाथा

जगाच्या इतिहासात अशी किती नावे आहेत, ज्यांच्यासाठी दुसऱ्या देशाने आपला राष्ट्रध्वज अर्ध्यावर उतरवला असेल? ज्यांच्या…

10 hours ago

कुठे टी. एन. शेषन अन् कुठे ज्ञानेशकुमार! निवडणूक आयोगावर प्रश्नचिन्ह

स्टेटलाइन - निवडणूक आयोगाचे वस्त्रहरण निवडणूक आयोगाच्या कारभारावर होत असलेले गंभीर आरोप, एसआयआरच्या प्रक्रियेतून लाखो-कोट्यवधी…

1 day ago

मायक्रोग्रीन्स : कमी जागेत पौष्टिक शेतीचा नवा पर्याय; घरगुती लागवडीपासून व्यावसायिक उत्पादनापर्यंत!

कमी जागेत, कमी वेळेत आणि भरपूर पोषण देणारी मायक्रोग्रीन्सची शेती ही आधुनिक काळातील आरोग्यदायी अन्ननिर्मितीची…

2 days ago