भारतीय तत्त्वज्ञान

मी कोण ? मराठा, पंजाबी की भारतीय ?

माझं भारतीयत्व - ( पूर्वार्ध )मराठा वडील, पंजाबी आई, तमिळ पत्नी, देशभरातील शिक्षण-नोकरीचे अनुभव आणि विविध संस्कृतींशी आलेला जवळचा संबंध—या…

2 months ago

भविष्यात भारतीयत्व अधिक सक्षम करण्यासाठी काय करावे लागेल ? जाणून घेण्यासाठी पाहा…

भविष्यात भारतीयत्व अधिक सक्षम करण्यासाठी काय करावे लागेल ? जाणून घेण्यासाठी पाहा... भारत म्हणजे केवळ एक देश नाही, तर विविधतेतून…

2 months ago

ब्रह्मबीजाचा अंकुर आणि वेदांचा उद्गम : ज्ञानेश्वरीतील ॐकाराचे विश्वरूप

ही ओवी भारतीय तत्त्वज्ञानातील विश्वनिर्मिती, शब्दब्रह्म आणि वेदांच्या उद्गमाचा गूढार्थ उलगडणारी आहे. ज्ञानदेवांच्या दृष्टीने ॐकार हा केवळ उच्चाराचा ध्वनी नसून…

2 months ago

ब्रह्मबीजाचा अंकुर आणि ॐकाराचे विश्वरूप : ज्ञानेश्वरीतील अद्वैत अनुभूती

विश्वाच्या आदिम शांततेत जेव्हा सृजनाचे पहिले स्पंदन उमटले, तेव्हा निर्माण झाला तो “ॐ” — नाद, ध्वनी आणि चेतनेचा अनंत स्रोत.…

2 months ago

भेदांच्या पलीकडचे अभेद सत्य : ज्ञानेश्वरीतील विश्वात्मकतेचा संदेश

जगात माणसे, त्यांचे स्वभाव, विचार आणि जीवनपद्धती कितीही भिन्न असल्या तरी प्रत्येकाच्या अंतर्यामध्ये एकच परमचैतन्य वसलेले आहे, असा अद्वैताचा गूढ…

2 months ago

नामघोषातून विश्वशांती : संत ज्ञानेश्वरांचा संदेश आणि आधुनिक संकटांवरील उत्तर

जागतिक तापमानवाढ, पर्यावरणीय ऱ्हास, सामाजिक संघर्ष आणि मानवी अस्थिरता आजचे जग अनेक संकटांच्या विळख्यात सापडले आहे. विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाची प्रगती…

3 months ago

स्वप्नपूर्तीसाठी धडपडत राहाणे हाच मानवी मनाचा धर्म आहे – डॉ. यशवंत थोरात

नाबार्डचे माजी अध्यक्ष डॉ. यशवंत थोरात यांच्या उपस्थितीत डॉ. अपर्णा पाटील लिखित 'बाऊंड बाय डेस्टिनी' (Bound by Destiny) या पुस्तकाचा…

4 months ago

ज्ञानेश्वरीतील ‘निमित्त’ तत्त्वाचा गूढ अर्थ

जगातील प्रत्येक घडामोडीमागे आपणच कर्ते आहोत, असा मनुष्याचा सहज समज असतो; पण ज्ञानेश्वरीतील एका ओवीतून संत ज्ञानेश्वर हे समज पूर्णपणे…

4 months ago

‘राजाने नगर उभारले’ या म्हणीमागील ज्ञानेश्वरीचे गूढ तत्त्वज्ञान

“हे काम मी केले” असा अभिमान माणसाच्या मनात सहज उगवतो; पण संत ज्ञानेश्वर एका साध्या उदाहरणातून हा अहंकार किती भ्रामक…

4 months ago

बीजापासून विश्वापर्यंत : ज्ञानेश्वरीतील सृष्टीरहस्याचा अद्भुत उलगडा

बीज जळाची जवळीक लाहे । आणि तेंचि शाखोपशाखीं होये ।तैसें मज करणें आहे । भूतांचें हें ।। १०९ ।। ज्ञानेश्वरी…

4 months ago