भारतीय तत्त्वज्ञान

आंतरभारती, विश्वभारती आणि ‘ज्ञानभारती’ – भारतीयत्वाच्या नव्या पर्वाची संकल्पना New Vision of Indianness

भारतीयत्वाचा पुढील अध्याय सत्ता किंवा सीमांवर लिहिला जाणार नाही; तो ज्ञानाच्या मुक्त प्रवाहावर लिहिला जाईल. शहाजीराजांच्या बहुभाषिक दृष्टीतून अंकुरलेली प्रेरणा,…

1 week ago

राजर्षी असो वा ब्राह्मण…मोक्षाचा खरा मार्ग कोणता? Whether a King sage or a Brahmin…what is the true path to salvation?

जीवनातील प्रत्येक निर्णय, प्रत्येक कृती आणि प्रत्येक विचार जर परमेश्वराच्या चरणी अर्पण झाला, तर माणसाच्या आयुष्यात काय परिवर्तन घडते? ज्ञानेश्वर…

2 weeks ago

भक्तीचे वैभव : देवालाही अवतार धारण करायला लावणारी शक्ती Bhakti Movement

परमेश्वर सर्वशक्तिमान असला, तरी त्यालाही ज्या एका शक्तीपुढे नतमस्तक व्हावे लागते, ती म्हणजे भक्ती. भक्ताचे प्रेम, त्याचा अढळ विश्वास आणि…

3 weeks ago

अर्पणामागचा भाव महत्त्वाचा; वस्तू नव्हे ! ज्ञानेश्वरीतील भक्तीचे अद्वैत तत्त्व Advaita principle of devotion in Dnyaneshwari

भक्तीचा खरा अर्थ देवाला महागड्या वस्तू अर्पण करण्यात नसून, प्रेमाने आणि निस्सीम भावनेने केलेल्या समर्पणात आहे. परमेश्वराला वस्तूची किंमत महत्त्वाची…

1 month ago

मुळाशी पाणी, जीवनात समाधान!; ज्ञानेश्वर माऊलींच्या ओवीतून उलगडलेले एकात्मतेचे तत्त्वज्ञान The Philosophy of Unity in Dnyaneshwari

वृक्षाच्या असंख्य फांद्या, पाने, फुले आणि फळे जरी वेगवेगळी दिसत असली, तरी त्यांचा उगम एका बीजातून झालेला असतो आणि त्यांचे…

2 months ago

शेती : मानवजातीच्या अस्तित्वाचा शाश्वत आधार Agriculture Foundation of Human Life

शेती आणि पिके ही मानवी जीवनाचा पाया आहेत, हे अधोरेखित करणारे संस्कृत सुभाषित पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केले सामायिकते कृषिंच…

2 months ago

स्वर्गाच्या वैभवापलीकडील परमसुख : ज्ञानेश्वरीतील अमरत्वाचे तत्त्वज्ञान The philosophy of immortality in Dnyaneshwari

माणसाला आदिकालापासून अमरत्व, सुख आणि ऐश्वर्य यांचे आकर्षण राहिले आहे. स्वर्गाची कल्पनाही याच मानवी आकांक्षांतून जन्माला आली. या ओवीत संत…

2 months ago

सूर्य होऊन शोषणारा, इंद्र होऊन बरसणारा तोच एक ! : ज्ञानेश्वरीतील विश्वरहस्य Universe Truth

ही ओवी केवळ निसर्गातील जलचक्राचे वर्णन करणारी नाही, तर संपूर्ण सृष्टीच्या मागे कार्यरत असलेल्या एकाच परमचैतन्याची अनुभूती देणारी आहे. आटविणारा…

2 months ago

चालविता धनी कोण? ज्ञानेश्वरांचे विश्वदर्शन

विश्वाला चालविणाऱ्या अदृश्य शक्तीचे ज्ञानेश्वरीतील दर्शनआपण बोलतो, विचार करतो, चालतो, श्वास घेतो आणि जगतो; पण या सर्व क्रियांच्या मुळाशी नेमके…

2 months ago

माझं भारतीयत्व : आत्मशोधातून मानवतेकडे ( उत्तरार्ध )

भारतीयत्व म्हणजे केवळ राष्ट्रभक्तीची घोषणा किंवा एखाद्या विचारसरणीशी बांधिलकी नव्हे; तर स्वतःच्या पूर्वग्रहांशी सामना करत विवेक, करुणा आणि मानवतेचा शोध…

2 months ago