वचनांची बरसात आणि मतदाराची शांत ‘वोटिंग’ कला

राज्यात सध्या निवडणुका म्हणजे ‘उत्सव’ नव्हे—पूर्ण महाभारतच ! फरक इतकाच, इथे बाणांचे वर्षाव नाही, पण वचनांचा अक्षरशः महापूर आहे. आणि तो इतका जोरदार की मतदार पावसात छत्री धरावी तशी कानं झाकून उभा राहतो.

पक्षांतराचं ‘ऋतुचक्र’

आता ऋतू चारच: पाऊस, उन्हाळा, हिवाळा आणि पक्षांतर ! राज्यात या ऋतूचक्राचा उग्र काळ सुरु आहे. कालपर्यंत ज्या पक्षाला आरडाओरडा करून नावं ठेवली, त्याच पक्षाच्या कार्यालयात आज हारतुरे घेऊन स्वागत होताना दिसतात. फोटोसमोर उभे राहिले की चेहऱ्यावर अशी चमक, जणू काही पक्षांतर टोन्ड फेअरनेस क्रीम वापरून आले आहेत !

आणि जनता शांतपणे म्हणते— “हा पक्षाचा माणूस नाही… हा फक्त संधीचा माणूस.”

युतीची गाठ आणि गाठींची गुंता

राज्यातील युती म्हणजे दोन पक्षांनी एकमेकांना समजून घेण्याचा ‘मधुचंद्राचा प्रयत्न’. सभागृहात हातात हात घालून फोटोज काढले जातात. पुढील वाक्य नेहमी ठरलेलंच — “आम्ही एकत्र, प्रदेशासाठी काम करू !” पण तिकीटवाटपाची वेळ आली की त्याच नेत्यांचे चेहरे असे पडतात जणू लग्नात वरात यायच्या आधी दोन्ही घरांत ‘करारपत्र हरवलं’ आहे. एकमेकांवर उपरोधांचा पाऊस, सूचक टोमण्यांचा धुरळा, आणि जनतेला पूर्णफॉर्म मनोरंजन !
पु. लं. असते तर म्हणाले असते “युती म्हणजे मैत्री. पण कोण कोणाचा मित्र आहे हे निवडणुकीनंतरच कळतं.”

सभा-मंडपांचा ‘सिरीयल-स्तर’ ड्रामा

सभांचा थाट बघण्यासारखा. नेते माईकवर उतरताच शब्दांचे फटाके उडतात — “विकास”, “परिवर्तन”, “आपलं सरकार”, “मोठी कामे” ही सगळी शब्दं इतक्या वेळा वापरली जातात की मतदाराच्या मनात एकच विचार येतो— “असं काही प्रत्यक्षात दिसलं तर क्रांतीच होईल बाबांनो !”
प्रत्येक सभेत एक खास वैशिष्ट्य— भाषणाच्या ‘उत्कर्षबिंदू’वेळी स्टेजवरचा पंखा बंद पडतो आणि जनतेच्या घामाला झोत येतो.

गावपातळीवरचा ‘राजकीय कुंभमेळा’

प्रत्येक गावात एक वेगळा माहौल. निवडणूक आली की नातेवाईक कुणाचे राहात नाहीत. छोट्या गावात तर दर घरात एक पक्षनिष्ठ आणि दर दुसऱ्या घरात त्याचा पक्का विरोधक ! आई एकाचा प्रचार करते, वडील दुसऱ्याच्या पक्षात जातात, आणि आजी मात्र म्हणते— “ आमच्या वेळचं राजकारण बरं. हे लोक तर सकाळी उठून पक्ष बदलतात ! ”

मतदाराचा निर्विकार बाणा

राज्यात सध्या सर्वात हुशार व्यक्ती कोण ? तर तो मतदार.
नेत्यांच्या भाषणांवर तो हसतो पण फंदात पडत नाही. वचनांना तो ‘मनोरंजन’ म्हणून ऐकतो, पण बोट कोणत्या बटणावर दाबायचं, हे मात्र शांतपणे ठरवून असतो.
मतदार हा एक विलक्षण कलाकार आहे — सभा सोडून घरी जाताना तो म्हणतो, “हे बोलतात त्यापेक्षा आम्ही ऐकतो जास्त. पण मत मात्र आम्ही विचार करून देतो.”

राज्यातील हे राजकारण म्हणजे वार्षिक जत्रा. फर्क इतकाच—जत्रेत गाडी, फुगडी, खेळ असतात; आणि इथे फ्लेक्स, घोषणा, वचने आणि पक्षांतर. या सगळ्या ढोलताशांच्या नादात शेवटचा निर्णय देतो तो मतदारच. आणि हा मतदार इतका शांत, बुद्धिमान आणि समजूतदार की — “राजकारणात कितीही नाटकं चालू असली तरी अंतिम दिग्दर्शक मतदारच असतो.”