प्राइडपरेड

Love is Love कारण जगणं महत्वाचं !

ब्युटी ऑफ लाइफ या पुस्तकानं मराठी वाचकाच्या मनात नि प्रामुख्यानं कॅन्सर पेशंटच्या मनात या भीतीदायक आजारावर आपण , धैर्याने कशी मात करू शकतो हा आशावाद पेरणाऱ्या लेखिका आशा नेगी यांचं एक महत्वाचं पुस्तक हातात आलं. Love is Love कारण जगणं महत्वाचं ! हे पुस्तकाचं नावच इतकं आगळं वेगळं आहे की , वाचकाला वाचण्याची उत्सुकता नक्कीच लागते.

सुनीता बोर्डे

आपली एक विशिष्ट ओळख तयार झाली, त्याआधारित मान सन्मान मिळाले की लेखक बऱ्याचदा (अपवाद वगळता) आपली ती चौकट न मोडता त्याच पद्धतीचे लेखन करण्याला प्राधान्य देतात. आशा नेगी यांनी मात्र वेगळी वाट निवडली. समाजातील ज्वलंत प्रश्नांवर व्यक्त होणं ही या लेखिकेची लेखनप्रेरणा त्यांच्या पुस्तकातून प्रकर्षानं दिसते. असाच ज्वलंत प्रश्न त्यांनी Love is Love कारण जगणं महत्वाचं! या पुस्तकाच्या रूपाने वाचकांच्या समोर आणला आहे. खरं तर हे त्यांचं धाडसच म्हणावं लागेल. जे बोलायला लोकं कचरतात ते त्यांनी पुस्तकातून मांडलं आहे. विशेषतः मराठी वाचकांसाठी हे पुस्तक म्हणजे एका वेगळ्या पण महत्वाच्या विषयावर माहिती देणारं खूप महत्वाचं पुस्तक आहे. सर्वात आधी तर त्यासाठी लेखिकेचे खूप खूप अभिनंदन !

देवदत्त कशाळीकर यांनी केलेले पुस्तकाचे मुखपृष्ठ खूप बोलके आहे. आणि एकूणच निर्मिती मूल्य या दृष्टीने पाहू जाता #newerapublication ने एक उत्तम कलाकृती वाचकांच्या हाती दिलेली आहे त्यासाठी त्यांचेही अभिनंदन करायलाच हवे ! “आयुष्यात प्रेमाची अनुभूती अनुभवलेल्या प्रत्येकास समर्पित…”अशा या अर्पण पत्रिकेनेच वाचक पुस्तकाशी जोडला जातो.

प्रेम म्हटलं की आपल्या नजरेसमोर प्रियकर आणि प्रेयसी या नात्यात फक्त स्त्री आणि पुरुष या दोनच व्यक्ती येतात. म्हणजे हे समाजमान्य गणले जाणारे नाते येते, मात्र त्यापलिकडं जाऊन बघितलं तर समाजानं अक्षरशः दुर्लक्षित ठेवलेली, किंबहुना हीन ठरवलेली प्रेमाची कितीतरी रूपं आहेत , ज्यावर खुलेपणानं लिहिणं तर खूप दूर बोलणं सुद्धा सामाजिक दृष्ट्या स्वीकार्ह मानलं नाही. आणि चाकोरीबाहेरच्या अशा कितीतरी प्रेमकथा अंधारात जन्माला येतात नि अंधारातच गतप्राण होतात. क्वचित कुणी धाडसाने आपल्या प्रेमाबद्दल जाहीर कबुली दिली तर समाजाच्या नजरेत अशी माणसं तिरस्करणीय ठरतात.

या पार्श्वभूमीवर Love Is Love हे पुस्तक प्रेमाचे, मानवी भावभावनांचे, एकूणच संवेदनशील मनांचे नि त्या मनांना निर्दयीपणे कुस्करून टाकणाऱ्या समाज मानसिकतेचे तंतोतंत वर्णन आणि विश्लेषण करणारे पुस्तक म्हणून मला महत्वाचे वाटते.

LGBTQIA+ या एका मोठ्या पण दुर्लक्षित घटका बद्दल त्यांच्या मनातील प्रेम भावनेबद्दल नातेसंबंधांबद्दल एक चर्चाविश्व या पुस्तकानं मराठी वाचकांमध्ये खुलं केलेलं आहे. प्रेमाच्या विविधरंगी छटा,वाचकांसमोर उलगडून दाखवत असताना गुंफलेली प्रज्ञा आणि नयन या दोन मैत्रिणींची कथा जितकी वाचनीय आहे तितकीच विचार करायला भाग पाडणारी आहे.

अगदी बालवयात सुरू झालेल्या या निरागस मैत्रीच्या वाटेत येणारी असंख्य वळणे आणि त्याचा लेस्बिअन नात्यापर्यंत झालेला प्रवास अशी एक स्टोरीलाइन असली तरी या कथेला LGBTQIA+ ची जी अनेक उपकथानक येऊन मिळतात आणि त्यातून प्रज्ञा आणि नयन या दोन मैत्रिणींची ही कथा फक्त त्याच्या दोघींची न राहता एका दुर्लक्षित समाज घटकातील अनेकानेक घटकांना सामावून घेणारी कथा बनते.

लेस्बिअन, गे, बायसेक्शुअल, ट्रान्सजेंडर, क्विर,इंटरसेक्शुअल, असेक्शुअल, अरोमँटिक अशा कितीतरी ‘ ओळखी ‘ असणारे माणसं समाजात असतात. पण समाजमान्यता नि भय यामुळं ते कधीच स्वाभिमानाने आपली ही ओळख इच्छा असूनही स्पष्ट करू शकत नाही. निसर्गाने दिलेल्या भावना कधीच चुकीच्या असू शकत नाहीत हे ठामपणे सांगण्याचे काम हे पुस्तक करते.

यातील I am me हे स्वगत मला व्यक्तिशः खूप भावलं .

I am me
I want to live every moment of my life as my own.
I want to breathe not just survive but truly breathe.
There is a suffocation inside me a cage of old thoughts I no longer belong to.
I want to break them throw them away and embrace the joy of living.
Not just existence but the process of life itself.
I don’t want to surrender to what society thinks.
to what people whisper, why are you like this? what’s wrong with you?
There is nothing wrong
I am simply choose to be true to what I feel. Maybe my truth won’t make sense to everyone. But today I am strong enough to say
My voice, my thoughts, my choices matter.
Acceptance of oneself is the purest freedom!

खरं तर हे स्वगत प्रत्येकालाच स्वतःच्या जगण्याचं खरं स्वातंत्र्य काय असतं याचं भान देणारं आहे.

विशेष म्हणजे हा विषय मांडताना लेखिकेने जे संशोधन केलेले आहे त्याची दखल नक्कीच घ्यायला हवी. अगदी प्राचीन काळापासून आजतागायत या विषयावर असलेले विविध संदर्भ लेखिकेने दिलेले आहेत. हल्लीच्या एआय ( AI ) च्या काळात माहिती प्राप्त करणं सोप्पं झालं असलं तरी, माहितीच्या या समुद्रातून आपल्याला हवी ती माहिती, आणि तीही विश्वासार्ह माहिती धुंडाळून काढणं हेच एक मोठं दिव्य असतं. मिळालेली माहिती इतर संदर्भांनी तपासून पाहणं नि मग त्या तांत्रिक वाटणाऱ्या माहितीला चपखलपणे आपल्या कथेत गुंफण हे कौशल्याचं काम आहे, तितकंच कष्टाचं नि वेळखाऊ प्रसंगी लेखकाच्या सहनशीलतेची परीक्षा पाहणारं काम असतं. पुस्तकातील पानापानांमधून लेखिकेने घेतलेल्या मेहनतीचे दर्शन नक्की होते.

या कथेतील दिशा पाटील यांची आलेली कथा अंगावर अक्षरशः काटा आणणारी आहे, वाचकांनी ती प्रत्यक्ष वाचावीच. 1999 मध्ये कलकत्त्यात झालेली पहिली प्राइड परेड ते ते अगदी पुण्यात निघालेली प्राइड परेड, पण आपण त्याची साधी दखलही घेत नाही. कुठेतरी आलेली बातमी सुद्धा सहज पान पलटून पुढं जातो. पण खरं तर त्या प्राइड परेड मध्ये एवढंच सांगण्याचा प्रयत्न असतो की, ” आपण जे आहोत, त्याबद्दल लाज बाळगण्याची नाही तर ते असणं स्वीकारण्याची गरज आहे!” ती परेड फक्त उत्सव नाही तर स्वतःच्या अस्तित्वाचा नि स्वीकृतीचा सण असतो.

प्रत्येक पालकांसाठी या पुस्तकात एक खूप मोलाचा संदेश आहे, आपण आपल्या लेकराला स्वीकारलं की जग त्याला नाकारू शकत नाही” या पुस्तकाचा एक कुठला ठराविक वयाचा वाचक वर्ग आहे असं मला वाटत नाही. कारण तरुण वर्गासाठी अनेक गोष्टी स्पष्ट करणारे तर पालक वर्गासाठी आपल्या मुलामुलींच्या भावना ओळखण्यासाठी नि त्यांना मान्यता देऊन त्या भावनांचा संवेदनशीलतेने स्वीकार करण्यासाठी खूप महत्वाचे आहे.

शेवटी आपल्या काळजाच्या तुकड्यांच्या जगण्यापेक्षा, जिवंत राहण्यापेक्षा समाज काय म्हणेल ही भिती नक्कीच मोठी नसावी. कारण शेवटी जगणं महत्वाचं! आजच्या काळात प्रेमाबद्दल असलेले अनेक समज, गैरसमज, अपेक्षा, अपेक्षाभंग या पार्श्वभूमीवर Love is Love सकारात्मकतेची एक वेगळी वाट नक्कीच दाखवते.

या पुस्तकात अनेक तांत्रिक बाबींची माहिती असूनही त्याचे ओघवतेपण कुठल्याही टप्प्यावर कमी होणार नाही याची काळजी लेखिकेने खूप योग्य पद्धतीने घेतली आहे. त्यामुळं पुस्तक वाचनीय झालेलं आहे. अनेकांना हे पुस्तक आपल्या एखाद्या मित्र मैत्रिणीची , परिचिताची कथा वाटावी इतके ओळखीचे भासू शकते. साध्या सोप्या शब्दांमध्ये महत्वाचा विषय लेखिकेने वाचकांपर्यंत पोहचवला आहे एवढं नक्की.

आयुष्यात प्रेमाची ऊब अनुभवलेल्या प्रत्येक हृदयाची या प्रवासात स्वतःच्या अंतरंगाशी भेट व्हावी हा लेखिकेचा आशावाद तुम्हालाही नक्कीच आवडेल. खरं तर या पुस्तकावर अधिक लिहिण्याची इच्छा असली तरी कथेबाबत स्पॉइलर न देता, वाचकांनी हे पुस्तक स्वतः वाचावं एवढंच आवाहन करून आपली रजा घेते.

प्रेम ही एकमेव अशी कृती आहे, जी माणसाला माणूस बनवते. ती कधीही, कुठेही, कोणालाही, कोणासोबतही, कुठल्याही वयोगटात होऊ शकते. प्रेमात माणूस हा 'माणूस' बनती. प्रेम ही कृतीत दिसणारी, व्यक्त होणारी आणि अनुभवता येणारी अशी एक भावना आहे, ज्यात माणूस विकसित होतो, खऱ्या अर्थाने श्वास घेतो, त्याला छान वाटतं, हलकं वाटतं. प्रेमाला शरीराचं बंधन नाही, लिंगाचं बंधन नाही, त्याला स्त्री-पुरुष कशाचंच बंधन नाही.
'रूह को जिसमें सुकून मिलता है, वो जज्बा प्यार होता है।'
शरीर तर केवळ एक माध्यम असतं, दुसऱ्या व्यक्तीपर्यंत ते प्रेम पोहोचवण्याचं. मग ते प्रेम ज्या शरीरात असतं, ते शरीर एक माध्यम निवडतं आणि समोरच्या व्यक्तीचं शरीरसुद्धा एक माध्यम बनतं.
प्रेमात दोन व्यक्तींमध्ये खरंतर इतकी सुंदर, छानसी एक स्पेस तयार होते. जिथे केवळ डोळ्यात बघून, स्पर्शातून किंवा त्या व्यक्तीच्या सुगंधातून कळतं की प्रेम आहे आणि तिथं ते व्यक्त होत राहतं. शब्दांतून आणि नि:शब्दपणेही !
प्रेम ही एक अशी सुंदर फिलिंग आहे, ज्याला कुठलं बंधन नाही की कुठली चौकट नाही, हे मुक्त असतं !
नात्यांना चौकट असते, नात्यांना बंधन असते. नात्यांना नियम किंवा मर्यादा असू शकतात. परंतु, प्रेम हे बेभान असतं, ते मुक्त असतं. आणि प्रेमात माणूस खूप छान वास घेतो. आपण श्वास घेतोय, आपण जिवंत आहोत, याचाच अर्थ कुठंतरी आपल्यात प्रेम आहे... आणि या प्रेमाला असंथ वाहत जाऊ द्यावं, हेच मला वाटतं.

डॉ. सबिहा
सेक्स अँड रिलेशनशिप कोच

पुस्तकाचे नाव – Love is love कारण जगणं महत्वाचं
लेखिका : आशा नेगी
प्रकाशक : New Era Publishing House
पृष्ठ: 194
मूल्य: 400 रु.