वाढत्या महागाईच्या काळात लोक पैसे कमवण्यासाठी काहीही करायला तयार होत आहेत. ही परिस्थिती आरोग्याच्यादृष्टीने खूपच घातक आहे. पण कोणताही विचार न करता ही भेसळ होत आहे. अशा काळात आपणच सावध व्हायला हवे. भेसळीचा हा काळ आहे. या काळावर स्वार व्हायचे असेल तर भेसळ ओळखता आली पाहिजे. या संदर्भातील काही टीप्स…
डॉ. मानसी पाटील
- जिरे
जिरे तपासण्यासाठी हातात थोडे जिरे घ्या आणि दोन्ही तळहातांमध्ये घासून घ्या. तळहाताचा रंग सुटला तर जिरे रंग सोडत नाही म्हणून जिऱ्यात भेसळ आहे हे समजून घ्या.
- हिंग
हिंगाचा दर्जा तपासण्यासाठी पाण्यात विरघळवून घ्या.
द्रावणाचा रंग दुधाळ झाला तर हिंग खरा आहे हे समजून घ्या.
दुसरा मार्ग म्हणजे हिंगाचा तुकडा जिभेवर लावा, जर हिंग खरा असेल तर तुम्हाला कडूपणा किंवा तुरटपणा जाणवेल.
- तिखट
लाल मिरची पावडरमध्ये सर्वाधिक भेसळ केली जाते.
हे तपासण्यासाठी पावडर पाण्यात टाका, जर रंग पाण्यात विरघळला आणि भुसासारखा तरंगू लागला तर मिरची पावडर बनावट आहे असे समजावे.
- एका जातीची बडीशेप आणि धणे
आजकाल बाजारात एका जातीची बडीशेप आणि धणे मिळते, त्यावर हिरवी पॉलिश असते, हे बनावट पदार्थ आहेत, हे तपासण्यासाठी धण्यात आयोडीन मिसळा, रंग काळा झाला तर समजून घ्या की धणे नकली आहे.
- काळी मिरी
काळी मिरी ही पपईच्या बियांसारखीच दिसते, त्यामुळे कधी कधी भेसळयुक्त काळी मिरीमध्ये पपईच्या बिया देखील असतात. हे तपासण्यासाठी एका ग्लास पाण्यात काळी मिरी घाला. जर बिया तरंगत असेल तर याचा अर्थ ते बी पपईचे आहे आणि काळी मिरी खरी नाही.
- मध
मधातही मोठ्या प्रमाणात भेसळ असते.
मधामध्ये साखर मिसळली जाते, त्याची गुणवत्ता तपासण्यासाठी एका ग्लासमध्ये मधाचे थेंब टाका, जर मध तळाशी स्थिर झाला तर ते खरे आहे, अन्यथा ते नकली आहे.
- देशी तूप
तुपातील भेसळ तपासण्यासाठी दोन चमचे हायड्रोक्लोरिक ऍसिड आणि दोन चमचे साखर घेऊन त्यात एक चमचा तूप मिसळा. मिश्रण लाल झाले तर समजून घ्या की तूप भेसळ आहे.
- दूध
दुधात पाणी, दूध पावडर आणि रसायनांची भेसळ केली जाते. तपासण्यासाठी, आपले बोट दुधात घाला आणि ते बाहेर काढा. जर दूध बोटाला चिकटले तर समजून घ्या की दूध शुद्ध आहे. दूध चिकटत नसेल तर दुधात भेसळ आहे.
- चहाची पाने
चहाच्या गुणवत्तेची चाचणी घेण्यासाठी, एक पांढरा कागद हलका भिजवा आणि त्यावर चहाचे दाणे पसरवा. कागदावर रंग आला तर समजून घ्या की चहा खोटा आहे कारण खऱ्या चहाच्या पानांचा गरम पाण्याशिवाय रंग सुटत नाही.
- कॉफी
कॉफीची शुद्धता तपासण्यासाठी ती पाण्यात विरघळवा.
शुद्ध कॉफी पाण्यात विरघळते, परंतु कॉफी विरघळल्यानंतर तळाशी चिकटली तर ती बनावट असते.
