तैसें सर्व सुखेंसहित । दैवचि मूर्तिमंत ।
येईल देखा काढत । तुम्हांपाठीं ।। १०१ ।। ज्ञानेश्वरी अध्याय तिसरा
ओवीचा अर्थ – पाहा, त्याप्रमाणें सर्व सुखांसह मूर्तिमंत दैवच तुमच्या मागे शोध काढत येईल.
ही ओवी संत ज्ञानेश्वरांनी भगवद्गीतेच्या तिसऱ्या अध्यायातील कर्मयोगाचे निरूपण करताना सांगितली आहे. या ठिकाणी ते भगवंताच्या अनुग्रहाची, श्रद्धेची व सत्कर्माच्या फळाची महती स्पष्ट करतात.
ज्ञानेश्वर माऊली येथे एक सुंदर प्रतिमा उभी करतात. “सर्व सुखेंसहित दैवचि मूर्तिमंत” म्हणजे काय ? तर, जर मनुष्य श्रद्धेने, निष्ठेने आणि निःस्वार्थ कर्माने मार्गक्रमण करीत असेल, तर त्याच्या मागे “दैव” मूर्तिमंत होऊन उभे राहते. दैव म्हणजे केवळ प्रारब्ध किंवा नशिब नाही, तर तो ईश्वरी अनुग्रह आहे, जो आपल्याला योग्य वेळी योग्य फळ देतो.
प्रतीकात्मक अर्थ:
सर्व सुखेंसहित: जर आपण योग्य प्रकारे धर्मानुसार, कर्तव्यपरायणतेने व परमार्थभावनेने कर्म केले, तर सुखसमृद्धी आपोआप लाभते. सुख म्हणजे केवळ भौतिक सुख नव्हे, तर मानसिक समाधान, आंतरिक आनंद आणि चैतन्य यांचा समुच्चय.
दैवचि मूर्तिमंत: आपण जेव्हा योग्य कर्म करतो, तेव्हा आपण स्वतःच आपल्या आयुष्यातील “दैव” निर्माण करतो. माणसाचे दैव हे त्याच्या कर्मावर अवलंबून असते. म्हणूनच, सत्कर्म हाच परमेश्वर आहे, आणि तोच आपले दैव मूर्तस्वरूप धारण करून आपल्या पाठीशी उभा राहतो.
येईल देखा काढत तुम्हांपाठीं: हे अत्यंत आश्वासक वचन आहे. जर आपण योग्य मार्गाने चालत असू, तर ईश्वर आणि नियती आपली साथ कधीच सोडणार नाहीत. त्याचे संरक्षण नेहमी आपल्या पाठीशी राहील. जीवनातील संघर्ष, अडचणी जरी असल्या तरी योग्य कर्माने त्या सर्व पार करता येतात आणि अखेरीस यश मिळते.
संदेश:
ही ओवी आपल्याला शिकवते की मनुष्याने आपल्या कर्मावर श्रद्धा ठेवावी. केवळ भाग्यावर अवलंबून राहण्याऐवजी, योग्य कृती केल्यानेच “दैव” आपल्याला सहाय्य करण्यास धावून येते. म्हणूनच, सतत शुभ कर्म करत राहिले पाहिजे, कारण त्याचे फळ कधी ना कधी निश्चित मिळते.
ज्ञानेश्वर माऊलींचे हे वचन आपल्याला कर्मयोगाच्या मार्गावर दृढ ठेवणारे आहे – “सत्कर्म करा, दैव तुम्हाला पाठिंबा देईल!”
