परिस्थिती प्रतिकूल असली की माणूस खचतो की घडतो, हे त्याच्या तडजोडीच्या वृत्तीवर आणि संघर्ष करण्याच्या जिद्दीवर ठरते. ग्रामीण गरिबीतून सुरू झालेला शिक्षणाचा प्रवास, कुटुंबापासून दूर राहून स्वीकारलेल्या जबाबदाऱ्या, आर्थिक अडचणी आणि स्पर्धा परीक्षेपर्यंतचा संघर्ष या सगळ्यांना सामोरे जात एका होतकरू तरुणाने उभे केलेले आयुष्य म्हणजे निवृत्ती जोरी यांच्या ‘तडजोड – गुंता सोडवणारी किल्ली’ या पुस्तकाची प्रेरणादायी कहाणी आहे. हे पुस्तक केवळ एका व्यक्तीचा जीवनप्रवास सांगत नाही, तर परिस्थितीशी तडजोड करताना स्वप्नांशी मात्र तडजोड करू नये, हा जीवनाचा महत्त्वाचा धडा देते.

• डॉ. सलीम शेख,
  अधीक्षक अभियंता, सार्वजनिक बांधकाम मंडळ, चेंबूर, मुंबई. 9420222786.

कोणतेही पुस्तक वाचताना वाचकांचे दोन उद्देश असू शकतात. एक म्हणजे मनोरंजन व दुसरे ज्ञान मिळविणे. लेखक निवृत्ती जोरी यांच्या ‘तडजोड – गुंता सोडवणारी किल्ली’ या पुस्तकातून वाचकाची ज्ञानाची भूक तर भागतेच पण एका सर्वसामान्य परिस्थितीत जगण्यासाठी झगडणार्‍या कुटुंबातील एका होतकरू व कष्टाळू विद्यार्थ्यांचा जीवनपटच समोर येतो.

सकाळ प्रकाशनाने 2024 मध्ये प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे मुखपृष्ठ अतिशय बोलके आहे. मुखपृष्ठावरूनच ग्रामीण भागातील कष्टकरी विद्यार्थ्यांची ही गाथा असल्याचे स्पष्ट होते. 344 पानांचे हे पुस्तक 51 विविध लेखांमध्ये विभागले आहे. त्यामुळे लेखकाच्या आयुष्यातील घटनापट विभाजित होऊन आपल्यासमोर टप्प्याटप्प्याने पुढे येत राहतो. लेखकाने सुरुवातीलाच पुस्तकाचे निर्मिती मागची भावना व उद्देश स्पष्टपणे मांडलेला आहे.

तत्कालीन अहमदनगर जिल्ह्यातील संगमनेर तालुक्यातील खांबे या गावी ग्रामीण भागात गरीब कुटुंबात जन्मलेला मुलगा असंख्य अडचणीवर मात करत, अनेक तडजोडी करत कसा उमेदीने उभा राहतो याचे वास्तव चित्रण लेखकाने या साहित्यकृतीत ओघवत्या भाषेत प्रभावीपणे मांडलेले आहे.आई-वडिलांना लहानपणापासून सोडून मामाच्या गावी आजोळी दोडी बु॥ता. सिन्नर जि. नाशिक पहिली ते दहावी शिक्षण घेताना मामाच्या कुटुंबातील सर्व अडचणी समजावून घेऊन, त्यांच्या कुटुंबाशी समरस होऊन कोणालाही न दुखवता,नाराज करता सर्व तडजोडी स्वीकारून आपले शिक्षण पूर्ण करणे असं काम उद्देशाने झपाटलेला व त्यागी माणूसच करू शकतो हे लेखकाने स्वअनुभवातून या पुस्तकात मांडलेले आहे. लहानपणीचा दहा वर्षाचा खांबे ते दोडी हा प्रवास वाटतो तितका सोपा नव्हता. लेखकाने तत्कालीन ग्रामीण समाज जीवनाचे अत्यंत बारकाईने निरीक्षण करून व ते स्वतः अनुभवून पुस्तकात तंतोतंत जसेच्या तसे मांडल्यामुळे या साहित्यकृतीला एक वेगळेच महत्त्व प्राप्त झालेले आहे.

ग्रामीण समाज जीवनातील परस्पर संबंध, कुटुंबातील भाव विश्व, नात्यातील संबंध, शेतीची दैनंदिन कामे व जगण्यासाठी त्यामध्ये गुरफटलेले संपूर्ण कुटुंब त्यांची होणारी वाताहात इत्यादी बाबी आरशासारख्या मांडून ग्रामीण जीवनाचे शेतकऱ्यांचे विदारक चित्रही या कादंबरीतून पुढे आणलेले आहे. ते वाचताना कोणत्याही संवेदनशील वाचकांचे मन हेलावल्याशिवाय राहणार नाही.महाविद्यालयीन जीवनात घडणाऱ्या बारीक-सारीक घडामोडी, शैक्षणिक संघर्ष, कनिष्ठ वरिष्ठ विद्यार्थी संबंध, सामोरे आलेल्या आर्थिक अडचणी, त्यामध्ये कुटुंबाची झालेली ओढाताण, भेटलेले मित्र व त्यांच्याशी निर्माण झालेले संबंध, स्पर्धा परीक्षेचा संघर्ष इत्यादी बाबी जशाच्या तशा मांडून या साहित्यकृतीत जिवंतपणा आणलेला आहे. मी कादंबरी वाचताना निवृत्तीच्या प्रवासात आपणही बरोबर आहेत याचा भास झाल्याशिवाय राहत नाही ही लेखकाच्या लिखाणातील ताकद आहे.

आपल्या घरच्या परिस्थितीबाबत रडत -पडत न बसता परिस्थितीला खंबीरपणे व परिश्रमाने सामोरे जाणाऱ्या नायकाची ही संघर्षमय यशोगाथा आहे. प्रत्येकाला या यशोगातेतून काही ना काही घेण्यासारखे आहे.

पुस्तकाचे नाव – ‘तडजोड – गुंता सोडवणारी किल्ली’
लेखक – निवृत्ती जोरी ( मोबाईल – 94231 80393 )
प्रकाशक – सकाळ प्रकाशन
पृष्ठे – 344 किंमत – ४९९ रुपये
पुस्तक खरेदीसाठी लिंकवर क्लिक करा –https://amzn.in/d/0hjtgpJd
https://sakalpublications.com/products/tadjod-gunta-sodavnari-killi