कर्करोगावरील उपचार अधिक परिणामकारक आणि लक्ष्यित करण्यासाठी जगभरात नवनव्या वैज्ञानिक पद्धतींचा शोध घेतला जात आहे. याच दिशेने बोरॉनयुक्त अमिनो आम्लांचा वापर आणि त्यांचे रासायनिक संश्लेषण हा संशोधनाचा महत्त्वाचा विषय ठरत आहे. बोरॉनच्या विशिष्ट गुणधर्मांचा उपयोग करून कर्करोगग्रस्त पेशींवर तुलनेने लक्ष्यित पद्धतीने उपचार करण्याची शक्यता तपासणाऱ्या या क्षेत्रातील अलीकडील प्रगतीचा आढावा जॉर्ज डब्ल्यू. कबाल्का, रीमा आर. बत्रा, दत्तात्रय जी. हिंगणे आणि आरिफ एल. शेख यांच्या संशोधनात घेण्यात आला आहे. त्यांच्या ‘कर्करोग उपचारासाठी वापरल्या जाणाऱ्या कृत्रिम बोरॉनयुक्त अमिनो आम्लांच्या संश्लेषणातील अलीकडील प्रगती’ या संशोधनाच्या आशयावर आधारित हा लेख …
बोरॉन न्युट्रॉन कॅप्चर थेरपीसाठी (BNCT) विकसित होत असलेली कृत्रिम बोरॉनयुक्त अमिनो आम्ले कर्करोगाच्या पेशींमध्ये बोरॉन अधिक निवडकपणे पोहोचवण्याचा मार्ग दाखवत आहेत. विशेषतः मेंदूतील ग्लायोमा, मेलेनोमा आणि इतर कठीण कर्करोगांच्या उपचारासाठी या संशोधनाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कर्बोरॅनयुक्त अमिनो आम्ले, बोरोनिक आम्लयुक्त चक्रीय अमिनो आम्ले आणि LAT1 या नैसर्गिक वाहकाचा उपयोग यामागील प्रमुख वैज्ञानिक आधार आहे.
कर्करोगावरील उपचारपद्धतींमध्ये गेल्या काही दशकांत मोठी प्रगती झाली असली, तरी काही कर्करोग आजही वैद्यकशास्त्रासमोर मोठे आव्हान आहेत. शस्त्रक्रिया, रसायनोपचार आणि किरणोपचार या पारंपरिक उपचारपद्धती प्रभावी असल्या तरी त्यांच्यासमोर शरीरातील निरोगी पेशींवरील दुष्परिणाम, औषधांना निर्माण होणारा प्रतिकार आणि शस्त्रक्रिया किंवा उपचार करणे कठीण असलेल्या ठिकाणी निर्माण होणाऱ्या गाठी यांसारख्या मर्यादा आहेत. विशेषतः ग्लायोब्लास्टोमा, मेटास्टॅटिक मेलेनोमा आणि पुन्हा उद्भवणारे डोके व मानेचे काही कर्करोग यांच्यासाठी अधिक निवडक उपचारपद्धतींची गरज आहे.
याच पार्श्वभूमीवर Boron Neutron Capture Therapy—BNCT, म्हणजेच बोरॉन न्युट्रॉन कॅप्चर थेरपी, ही एक महत्त्वाची उपचारसंकल्पना म्हणून पुढे आली आहे. या उपचारात कर्करोगाच्या पेशींमध्ये बोरॉन-10 पोहोचवला जातो आणि त्यानंतर कमी ऊर्जेच्या न्युट्रॉन किरणांचा मारा केला जातो. बोरॉन-10 न्युट्रॉन शोषून घेतल्यानंतर अणुकेंद्रीय अभिक्रिया घडते आणि त्यातून अल्फा कण व लिथियम-7 निर्माण होतात. हे कण अतिशय कमी अंतर प्रवास करतात. त्यामुळे बोरॉन साठवलेल्या पेशीच्या आसपासच मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा जमा होते.
हीच BNCT ची वैशिष्ट्यपूर्ण बाब आहे. अल्फा कण आणि लिथियम-7 यांच्या एकत्रित प्रवासाचे अंतर साधारण 5 ते 9 मायक्रोमीटर असते, जे एका सस्तन प्राण्याच्या पेशीच्या व्यासाच्या आसपास आहे. परिणामी बोरॉन असलेल्या कर्करोगाच्या पेशीमध्येच विध्वंसक ऊर्जा जमा करण्याची शक्यता निर्माण होते. त्यामुळे BNCT ला पेशीच्या पातळीवर लक्ष्य करणारी किरणोपचारपद्धती मानले जाते.
बोरॉन पोहोचवणे हेच मोठे आव्हान
BNCT ची संकल्पना आकर्षक असली तरी तिचे यश एका अत्यंत महत्त्वाच्या प्रश्नावर अवलंबून आहे.बोरॉन कर्करोगाच्या पेशीपर्यंत पुरेशा प्रमाणात आणि निवडकपणे कसा पोहोचवायचा?
कर्करोगाच्या पेशींमध्ये साधारणपणे अमिनो आम्लांची गरज वाढलेली असते. वेगाने वाढणाऱ्या पेशींना प्रथिनांची आणि इतर जैवरासायनिक घटकांची निर्मिती करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात अमिनो आम्ले आवश्यक असतात. त्यामुळे कर्करोगाच्या पेशी अमिनो आम्ले आत घेण्यासाठी विशिष्ट वाहकांचा अधिक वापर करतात. त्यापैकी Large Neutral Amino Acid Transporter 1—LAT1 (SLC7A5) हा विशेष महत्त्वाचा आहे.
LAT1 हा फेनिलअॅलनिन, ट्रिप्टोफॅन आणि त्यांच्या काही संरचनात्मक अनुरूप अमिनो आम्लांना पेशींमध्ये नेतो. हा वाहक रक्त-मस्तिष्क अडथळ्यावरही आढळतो आणि ग्लायोमा, मेलेनोमा, यकृतातील कर्करोग आणि इतर आक्रमक कर्करोगांच्या पेशींवर त्याचे प्रमाण वाढलेले आढळते. त्यामुळे नैसर्गिक अमिनो आम्लासारखी रचना असलेल्या बोरॉनयुक्त संयुगांना कर्करोगाच्या पेशीपर्यंत पोहोचवण्याची एक नैसर्गिक जैविक वाट तयार होते.
याच संकल्पनेतून unnatural amino acids—UNAA, म्हणजेच नैसर्गिक अमिनो आम्लांपेक्षा संरचनात्मकदृष्ट्या वेगळी पण त्यांच्यासारखी जैविक वर्तणूक करणारी अमिनो आम्ले, संशोधनाच्या केंद्रस्थानी आली आहेत.
BPA आणि BSH : आजवरचे प्रमुख बोरॉन वाहक
BNCT मध्ये आतापर्यंत sodium borocaptate (BSH) आणि L-boronophenylalanine (L-BPA) या दोन बोरॉन वाहकांवर मोठ्या प्रमाणात काम झाले आहे. L-BPA हा फेनिलअॅलनिनचा बोरॉनयुक्त अनुरूप प्रकार आहे आणि अमिनो आम्ल वाहकांच्या माध्यमातून कर्करोगाच्या पेशींमध्ये प्रवेश करण्याची त्याची क्षमता BNCT साठी महत्त्वाची ठरली आहे.
मात्र दोन्ही संयुगांना मर्यादा आहेत. BPA ची पाण्यातील विद्राव्यता कमी आहे आणि एका रेणूमधून केवळ एक बोरॉन-10 अणू मिळतो. त्याचे ट्यूमर-टू-नॉर्मल टिश्यू आणि ट्यूमर-टू-ब्लड गुणोत्तरही आदर्श नाही. दुसरीकडे BSH मध्ये एका रेणूमध्ये 12 बोरॉन अणू असले तरी त्याला कर्करोगाच्या पेशींमध्ये नेण्यासाठी BPA प्रमाणे विशिष्ट पेशीवाहक यंत्रणा नाही. तसेच अखंड रक्त-मस्तिष्क अडथळा पार करण्याची त्याची क्षमता मर्यादित आहे.
म्हणूनच संशोधकांसमोर प्रश्न आहे—एकाच वेळी अधिक बोरॉन, अधिक निवडकता, योग्य विद्राव्यता आणि शरीरातून योग्य वेळी बाहेर पडण्याची क्षमता असलेले संयुग तयार करता येईल का?
तिसऱ्या पिढीच्या बोरॉन वाहकांचा उदय
बोरॉन वाहकांच्या विकासाकडे पाहिल्यास त्यांची साधारण तीन पिढ्यांमध्ये विभागणी करता येते. सुरुवातीला बोरिक आम्ल, बोरॅक्स यांसारख्या साध्या अजैविक संयुगांचा वापर करण्याचा प्रयत्न झाला. मात्र त्यांच्यात ट्यूमर-विशिष्टता कमी होती.
यानंतर BPA आणि BSH यांसारखी दुसऱ्या पिढीतील संयुगे पुढे आली. त्यांची जैविक निवडकता पहिल्या पिढीच्या संयुगांपेक्षा चांगली होती; परंतु बोरॉनचे प्रमाण, पाण्यातील विद्राव्यता आणि ट्यूमर-नॉर्मल टिश्यू निवडकता यांसारख्या बाबतीत अजून सुधारणा आवश्यक राहिल्या.
तिसऱ्या पिढीत बोरोनिक आम्लयुक्त नैसर्गिक आणि कृत्रिम अमिनो आम्ले, कर्बोरॅनयुक्त अमिनो आम्ले, nido-carborane, closo-dodecaborate आणि genetically encodable boronate amino acids यांसारख्या विविध रचना विकसित झाल्या.
यातील महत्त्वाचा प्रवाह म्हणजे बोरॉनच्या स्थिर रचनेला अशा रेणूशी जोडणे, जो कर्करोगाच्या पेशींना ओळखणाऱ्या किंवा त्यांच्यात सहज प्रवेश करणाऱ्या जैविक यंत्रणेचा फायदा घेऊ शकतो.
कर्बोरॅनपासून ABCPC पर्यंत
या क्षेत्रातील महत्त्वपूर्ण संशोधनामध्ये George W. Kabalka आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांचे काम विशेष उल्लेखनीय ठरते. 1997 मध्ये कर्बोरॅन असलेल्या aminocyclobutanecarboxylic acid—ACBC प्रकारच्या संयुगांवर काम करण्यात आले. त्यामध्ये कर्बोरॅनच्या रचनेला चक्रीय अमिनो आम्लाच्या सांगाड्याशी जोडण्यात आले.
या संश्लेषणामध्ये carborane cage alkylation, [2+2] cycloaddition आणि hydantoin hydrolysis यांसारख्या रासायनिक पद्धतींचा वापर करण्यात आला. त्याच काळात nido-carborane प्रकारचे पाण्यात अधिक विद्राव्य अनुरूप संयुगही विकसित करण्यात आले.
यानंतर संशोधनाचा महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे boronic acid-functionalized cyclic amino acids. Kabalka आणि Das यांनी 2001 मध्ये 1-amino-3-boronocyclopentanecarboxylic acid (ABCPC) आणि 1-amino-3-boronocycloheptanecarboxylic acid (ABCHC) यांसारखी संयुगे विकसित केली. या संश्लेषणात bis(pinacolato)diboronचा वापर करून α,β-unsaturated cyclic ketonesचे boronation करण्यात आले आणि पुढे Bücherer–Strecker अभिक्रियेच्या माध्यमातून अमिनो आम्लांची रचना तयार करण्यात आली.
ABCPC ने वेधले संशोधकांचे लक्ष
ABCPC या संयुगाने पुढील संशोधनाला विशेष चालना दिली. मेलेनोमा असलेल्या उंदरांवरील biodistribution अभ्यासात दोन तासांनंतर ABCPC चे tumor-to-brain boron concentration ratio सुमारे 22:1 आढळले. सहा तासांनंतर हे प्रमाण 7.3:1 झाले. संशोधनातील नोंदीनुसार हे गुणोत्तर BPA पेक्षा अधिक अनुकूल होते.
यामागे दोन महत्त्वाचे घटक असावेत असे संशोधनातून दिसते. पहिला म्हणजे हे अमिनो आम्ल नैसर्गिक अमिनो आम्लांप्रमाणे पेशींमध्ये वाहून नेले जाऊ शकते. दुसरा म्हणजे ते नैसर्गिक अमिनो आम्लांप्रमाणे सहज चयापचयित होत नसल्यामुळे पेशींमध्ये बोरॉन अधिक काळ टिकून राहण्याची शक्यता असते.यामुळे चक्रीय, नैसर्गिक नसलेल्या अमिनो आम्लांचा सांगाडा BNCT साठी विशेष महत्त्वाचा ठरला.
बोरॉन पेशीच्या केंद्रकापर्यंत पोहोचतो का?
BNCT मध्ये केवळ कर्करोगाच्या पेशीत बोरॉन पोहोचणे पुरेसे नाही. तो पेशीच्या कोणत्या भागात पोहोचतो, यालाही महत्त्व आहे. कारण BNCT मधून निर्माण होणारे उच्च-LET अल्फा कण आणि लिथियम आयन अतिशय कमी अंतर प्रवास करतात.
या प्रश्नाचा अभ्यास करण्यासाठी Secondary Ion Mass Spectrometry—SIMS या तंत्राचा वापर करण्यात आला. या तंत्राच्या साहाय्याने पेशीतील बोरॉनचे सूक्ष्म पातळीवरील वितरण पाहता आले. B16 melanoma पेशींवरील अभ्यासात cis-ABCPC आणि trans-ABCPC या प्रकारांनी बोरॉन पेशीच्या cytoplasm तसेच nucleus मध्ये पोहोचवल्याचे दिसून आले.
T98G मानवी glioblastoma पेशींवरील अभ्यासात ABCPC ने समान परिस्थितीत BPA पेक्षा किमान दुप्पट intracellular boron पोहोचवल्याचे नोंदवले गेले. बोरॉन पेशीच्या केंद्रकातही आढळला.
याचे महत्त्व असे की, पेशीच्या केंद्रकात बोरॉनचे प्रमाण अधिक असेल तर न्युट्रॉन कॅप्चरनंतर निर्माण होणाऱ्या अल्फा कणांना DNA जवळच ऊर्जा जमा करण्याची शक्यता वाढते.
रचना बदलली की परिणामही बदलतो
संशोधकांनी केवळ एकच संयुग तयार करून थांबण्याऐवजी त्याच्या रचनेतील विविध घटक बदलून त्याचा परिणाम तपासला. चक्रीय सांगाड्याचा आकार, बोरॉनयुक्त भागाला जोडणारी carbon chain, linker आणि lipophilicity यामध्ये बदल करण्यात आले.
Cyclobutyl, cyclopentyl, cyclohexyl आणि cycloheptyl अशा वेगवेगळ्या ring sizesचा अभ्यास झाला. त्याचप्रमाणे boronic acid आणि cyclic amino acid यांच्यामधील linker थेट bond, methylene किंवा oxymethylene अशा प्रकारचा ठेवण्यात आला. या बदलांमुळे संयुगाची lipophilicity बदलत असल्याचे आढळले.
यामागील उद्दिष्ट अत्यंत सूक्ष्म आहे—संयुगाला पेशीच्या पडद्यामधून जाण्यासाठी पुरेसे lipophilic ठेवायचे, पण त्याच वेळी ते पाण्यात विद्राव्य आणि शरीरातील सामान्य ऊती व रक्तातून योग्य वेगाने बाहेर पडणारे असावे.म्हणजेच बोरॉनचे प्रमाण वाढवणे हा एकमेव उद्देश नसून संपूर्ण रेणूची जैविक आणि रासायनिक वर्तणूक संतुलित करणे आवश्यक आहे.
cis आणि trans रचनांचे महत्त्व
ABCPC च्या संशोधनात stereochemistryलाही महत्त्व मिळाले. या संयुगांच्या cis आणि trans अशा diastereomeric रचना वेगळ्या करण्यात आल्या. या दोन्ही प्रकारांमध्ये L आणि D enantiomersची उपस्थिती होती.
संशोधनात वेगवेगळ्या stereoisomersच्या ट्यूमरमध्ये बोरॉन पोहोचवण्याच्या क्षमतेत फरक आढळला. त्यामुळे भविष्यात विशिष्ट सक्रिय enantiomer वेगळा करून वापरल्यास ट्यूमर-निवडकता आणखी सुधारता येऊ शकते का, हा महत्त्वाचा प्रश्न पुढे आला. मात्र हा अद्याप संशोधनाचा विषय आहे; त्यामुळे संभाव्य परिणामांना प्रत्यक्ष क्लिनिकल परिणाम समजणे योग्य ठरणार नाही.
प्राण्यांवरील अभ्यासातून मिळालेले संकेत
B16 melanoma आणि F98 rat glioma या मॉडेलमध्ये ABCPC आणि ABCHCच्या biodistributionचा अभ्यास करण्यात आला. B16 melanoma-bearing mice मध्ये cis-ABCPC आणि cis-ABCHC यांनी BPAपेक्षा अधिक tumor-to-blood ratios दाखवले. F98 glioma मॉडेलमध्ये cis-ABCPCचे tumor-to-brain ratio 6.0, तर BPAचे 3.3 होते. तसेच non-tumor, contralateral brainमध्ये cis-ABCPCमधून आलेले बोरॉन BPAच्या तुलनेत कमी आढळले.
ही निरीक्षणे विशेषतः मेंदूतील कर्करोगाच्या संदर्भात महत्त्वाची आहेत, कारण उपचार करताना ट्यूमरमध्ये बोरॉन जास्त आणि निरोगी मेंदूच्या भागात कमी असणे हा महत्त्वाचा उद्देश आहे.
BSH आणि ACBC यांची सांगड
संशोधनातील आणखी एक दिशा म्हणजे BSHच्या उच्च बोरॉन क्षमतेला ACBCसारख्या ट्यूमर-निवडक अमिनो आम्लाशी जोडणे. अशा प्रकारे तयार करण्यात आलेल्या ACBC-BSH संयुगात BSHमधील 12 बोरॉन अणूंचा फायदा आणि ACBCच्या amino acid transportशी संबंधित गुणधर्म एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
F98 glioma-bearing ratsमध्ये convection-enhanced delivery (CED) पद्धतीने ACBC-BSH देण्यात आले. संशोधनानुसार, अंतःशिरा दिलेल्या BPAच्या तुलनेत एक-दशांश डोसवरही comparable intratumoral boron concentration मिळाली. ACBC-BSH/CED आणि BPA/intravenous या संयुक्त उपचाराने mean survival time 44.3 ± 8.0 दिवस, तर BPA alone गटात 37.4 ± 2.6 दिवस नोंदवला गेला. संशोधनात या फरकाचे वर्णन mean survival मध्ये 59.2% वाढ म्हणून करण्यात आले आहे.हे निष्कर्ष महत्त्वाचे असले तरी ते प्राणिमॉडेलवरील संशोधनाचे आहेत. त्यामुळे त्यांना थेट मानवी उपचारातील परिणाम म्हणून मांडता येणार नाही.
संश्लेषणाच्या रसायनशास्त्रातही मोठी प्रगती
या संशोधनाची आणखी एक महत्त्वाची बाजू म्हणजे बोरॉनयुक्त अमिनो आम्ल तयार करण्यासाठी विकसित झालेल्या विविध रासायनिक पद्धती.
BPAच्या सुरुवातीच्या संश्लेषणात p-tolueneboronic acidपासून benzylic bromide तयार करून त्याचा amino acid precursorशी अभिक्रियेत वापर करण्यात आला. पुढे Horner–Emmons–Wittig पद्धती, asymmetric hydrogenation, Negishi-type cross-coupling आणि Miyaura-type cross-coupling अशा विविध पद्धती विकसित झाल्या.
काही चक्रीय बोरॉनयुक्त अमिनो आम्लांसाठी [2+2] cycloaddition, hydantoin तयार करणे आणि त्यानंतर hydrolysis या पद्धतींचा वापर झाला. दुसरीकडे ABCPC आणि ABCHCच्या निर्मितीत α,β-unsaturated ketonesचे bis(pinacolato)diboronच्या साहाय्याने conjugate boronation करून पुढे hydantoin route वापरण्यात आला.
या सर्व रासायनिक पद्धतींचा अंतिम हेतू एकच—जास्त बोरॉन, योग्य स्थिरता, योग्य विद्राव्यता आणि कर्करोगाच्या पेशींमध्ये अधिक निवडक पोहोच.
संशोधनाची पुढची दिशा
बोरॉनयुक्त अमिनो आम्लांचे संशोधन केवळ BNCTपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. बोरोनेटयुक्त अमिनो आम्ले protein engineering आणि chemical biologyमध्येही वापरली जात आहेत. विशिष्ट genetic encoding पद्धतीद्वारे p-borono-L-phenylalanineसारखे अमिनो आम्ल प्रथिनांमध्ये विशिष्ट जागी समाविष्ट करण्याचे तंत्र विकसित झाले आहे.
याच दिशेने ‘Borocalin’सारख्या कृत्रिम प्रथिनांवरही संशोधन झाले आहे. बोरोनिक आम्लाची विशिष्ट जैवरासायनिक रेणूंशी स्थिर covalent complex तयार करण्याची क्षमता लक्षात घेऊन भविष्यात cell-surface glycansसारख्या वैद्यकीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या लक्ष्यांकडेही संशोधन विस्तारण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
अजूनही अनेक प्रश्न अनुत्तरित
या क्षेत्रात लक्षणीय प्रगती झाली असली तरी आदर्श बोरॉन वाहक अद्याप उपलब्ध झालेला नाही, हे संशोधन स्पष्टपणे अधोरेखित करते. एखाद्या संयुगात बोरॉनचे प्रमाण जास्त असले तरी त्याची tumor selectivity कमी असू शकते. काही संयुगे पेशींमध्ये चांगली जातात, पण रक्तातून किंवा सामान्य ऊतींमधून अपेक्षित वेगाने बाहेर पडत नाहीत. काहींची water solubility कमी असते, तर काहींची stereoselectivity किंवा hydrolytic stability समस्या निर्माण करते.
आदर्श BNCT agentसाठी केवळ रासायनिक स्थिरता पुरेशी नाही. त्याने कर्करोगाच्या पेशींमध्ये पुरेशा प्रमाणात 10B पोहोचवणे, निरोगी ऊतींमध्ये त्याचे प्रमाण कमी ठेवणे आणि उपचारानंतर रक्त व सामान्य ऊतींमधून योग्य वेगाने बाहेर पडणे आवश्यक आहे.
या संशोधनातील एक महत्त्वाचा निष्कर्ष म्हणजे boronated unnatural cyclic amino acidsने अनेक biodistribution निकषांमध्ये BPAच्या तुलनेत अधिक अनुकूल परिणाम दाखवले आहेत. ABCPCच्या काही अभ्यासांमध्ये tumor-to-brain ratio सुमारे 22:1 इतके नोंदले गेले, तर F98 glioma मॉडेलमध्ये cis-ABCPCसाठी हे प्रमाण 6.0, BPAसाठी 3.3 होते. मात्र याचा अर्थ ही संयुगे आता मानवी कर्करोगाच्या उपचारासाठी सिद्ध झाली आहेत असा होत नाही. संशोधनातील हे निष्कर्ष प्रयोगशाळा आणि प्राणिमॉडेलमधील biodistribution, imaging आणि therapeutic studiesवर आधारित आहेत.
कर्करोग उपचाराच्या भविष्यातील एक वेगळी दिशा
BNCTचे वैशिष्ट्य म्हणजे किरणोपचार आणि अणु-अभिक्रिया यांचा एकत्रित वापर. परंतु या उपचारपद्धतीचे खरे सामर्थ्य बोरॉन कर्करोगाच्या पेशीपर्यंत किती अचूकपणे पोहोचतो यावर अवलंबून आहे.यामुळेच नैसर्गिक अमिनो आम्लांच्या जैविक वाहतूक यंत्रणेचा वापर करणारी unnatural boronated amino acids ही संशोधनाची आकर्षक दिशा ठरत आहे. LAT1सारख्या वाहकांचा उपयोग करून बोरॉन कर्करोगाच्या पेशींमध्ये पोहोचवण्याची संकल्पना, carborane आणि boronic acid या दोन्ही प्रकारच्या बोरॉन रसायनशास्त्राची सांगड आणि पेशीच्या केंद्रकापर्यंत बोरॉन पोहोचवण्याच्या क्षमतेचा अभ्यास—या सर्वांचा संगम या संशोधनात दिसतो.
विशेषतः ABCPCसारख्या boronated unnatural cyclic amino acidsने दिलेले biodistributionचे संकेत या क्षेत्रासाठी महत्त्वाचे आहेत. मात्र पुढील वाटचालीत stereoselectivity, diastereomer separation, hydrolytic stability, water solubility, tumor specificity आणि सुरक्षितता या सर्व प्रश्नांची उत्तरे शोधावी लागतील.
BNCTसाठी रुग्णालयांमध्ये accelerator-based neutron sources उपलब्ध होण्यामुळे या उपचारपद्धतीकडे पुन्हा वाढते लक्ष गेले आहे. त्यामुळे अधिक कार्यक्षम बोरॉन वाहकांचा शोध हा केवळ रसायनशास्त्रातील प्रयोग राहिलेला नसून nuclear medicine, molecular pharmacology, cancer biology आणि medicinal chemistry यांच्या संगमावर उभा असलेला संशोधनाचा विषय बनला आहे.
थोडक्यात, या संशोधनातून कर्करोगावर तातडीने उपलब्ध झालेला नवा उपचार समोर येत नाही; मात्र कर्करोगाच्या पेशींमध्ये बोरॉन अधिक निवडकपणे पोहोचवून BNCT अधिक परिणामकारक करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण वैज्ञानिक मार्ग स्पष्ट होतो. नैसर्गिक अमिनो आम्लांच्या वाहतूक यंत्रणेचा उपयोग करणारी कृत्रिम बोरॉनयुक्त अमिनो आम्ले भविष्यातील BNCT संशोधनातील महत्त्वाचा आधार ठरू शकतात—मात्र त्यांची सुरक्षितता आणि मानवी क्लिनिकल परिणामकारकता सिद्ध करण्यासाठी अद्यापही यावर संशोधन आवश्यक आहे.
