शेवगा लागवड मातीच्या आरोग्यासाठी…
तुमच्या बागेत किंवा शेतात शेवगा झाडे लावून, तुम्ही मातीचे आरोग्य वाढवण्यासाठी, पर्यावरणाचा ऱ्हास कमी करण्यासाठी आणि शाश्वत शेती पद्धतींना प्रोत्साहन देण्यासाठी त्याच्या क्षमतेचा उपयोग करू शकता.डॉ. मानसी पाटील
शेवगा (मोरिंगा ओलिफेरा) मातीच्या आरोग्यासाठी अनेक प्रकारे फायदेशीर आहे..
- नायट्रोजन फिक्सेशन:
शेवग्याच्या मुळांवरील गाठी ( नोड्यूल ) असतात. ज्यात नायट्रोजन स्थिरिकरण करणारे जिवाणू (फिक्सिंग बॅक्टेरिया) असतात, ज्यामुळे वातावरणातील नायट्रोजन वनस्पती वापरण्यायोग्य स्वरूपात बदलतात.
- मातीची धूप प्रतिबंध:
शेवग्याचे विस्तृत मूळ मातीला जागी ठेवते, धूप आणि मातीची झीज रोखते.
- सेंद्रिय पदार्थ:
शेवग्याची पाने आणि बायोमास जमिनीत सेंद्रिय पदार्थ जोडतात, त्याची रचना, सुपीकता आणि एकूण आरोग्य सुधारतात.
- कीटक आणि रोगांचे दडपण:
शेवग्याची पाने रासायनिक संयुगे ,कीटक आणि रोग दूर करू शकतात, कीटकनाशकांची गरज कमी करतात आणि मातीचे आरोग्य राखतात.
- माती फायटोरेमीडिएशन:
मोरिंगा दूषित मातीतून जड धातू ( हेवी मेटल) आणि इतर प्रदूषक शोषून आणि काढून टाकू शकते, त्याची गुणवत्ता सुधारते.
- कंपोस्ट ॲक्टिव्हेटर :
कंपोस्ट ढीगांमध्ये शेवगा पाने घातल्याने विघटनाला गती मिळते आणि पोषक तत्वांनी युक्त खत तयार होते.
- सॉइल मायक्रोबायोम सपोर्ट:
शेवग्याची मुळे आणि पाने फायदेशीर मातीतील सूक्ष्मजीवांना आधार देतात, ज्यामुळे मातीच्या संतुलित परिसंस्थेला चालना मिळते.
सेंद्रिय खत तयार करण्यासाठी शेवगा पाने वापरण्यासाठी, या पद्धतीचे अनुकरण करा:
1. ताजी शेवगा पाने गोळा करा आणि बारीक चिरून घ्या.
2. बादली किंवा कंटेनरमध्ये 1 भाग शेवगा पाने 10 भाग पाण्यात मिसळा.
3. मिश्रण 2-3 दिवस विघटित होऊ द्या, दररोज ढवळत राहा, जोपर्यंत ते द्रव द्रावण बनत नाही.
4. पातळ कपडा किंवा बारीक जाळीद्वारे द्रावण दुसऱ्या कंटेनरमध्ये गाळा. घन पदार्थ झाडाच्या बुंध्याला टाकून द्या.
5. स्प्रे म्हणून वापरण्यासाठी द्रव द्रावण पाण्यात (1:10 गुणोत्तर) पातळ करा किंवा जमिनीवर स्प्रे करा.
एक पर्याय म्हणून, तुम्ही याद्वारे कंपोस्ट चहा बनवू शकता:
1. एक बादली पाण्यात 1 कप शेवगा पाने टाकणे.
2. 24-48 तास भिजत राहू द्या, अधूनमधून ढवळत रहा.
3. मातीवर द्रेंचींग स्प्रे किंवा माती ओली करण्यासाठी म्हणून द्रव वापरणे.पोषक घटक वाढवण्यासाठी आणि विघटन वेगवान करण्यासाठी तुम्ही तुमच्या कंपोस्ट ढीग किंवा गांडूळ खताच्या ढिगा मध्ये शेवगा पाने देखील टाकू शकता.
टिपा:-
- उत्तम परिणामांसाठी ताज्या शेवगा पानांचा वापर करा.
- तुमच्या विशिष्ट गरजांवर आधारित शेवगा पानांचे पाण्याचे गुणोत्तर नियोजित करा.
- विघटन टाळण्यासाठी द्रव द्रावण सावलीच्या ठिकाणी साठवा.
- शेवगा पानांचा सेंद्रिय खत म्हणून वापर करून, तुम्ही निरोगी वनस्पती वाढीस प्रोत्साहन द्याल, जमिनीची सुपीकता सुधाराल आणि शाश्वत शेती पद्धतींना दुजोरा द्याल..
शेवगा पानांपासून बनवलेले द्रव द्रावण किंवा कंपोस्ट चहा पिकांना खत सामग्री प्रदान करू शकते:
मॅक्रो घटक:
नायट्रोजन (N): 1.5-2.5%
फॉस्फरस (पी): 1-2%
पोटॅशियम (के): 2-3%
कॅल्शियम (Ca): 1-2%
मॅग्नेशियम (Mg): 0.5-1%
सूक्ष्म घटक:
लोह (Fe): 0.5-1 ppm (भाग प्रति दशलक्ष)
झिंक (Zn): 0.2-0.5 ppm
तांबे (Cu): 0.1-0.2 ppm
मँगनीज (Mn): 0.5-1 ppm
बोरॉन (B): 0.1-0.2 ppm
कृपया हे लक्षात घ्या…
शेवगा पानांची गुणवत्ता आणि प्रमाण- पाणी गुणोत्तर आणि विघटनाची वेळ- कंपोस्टिंग प्रक्रिया (वापरल्यास)हे शेवगा-आधारित खत पिकांना आवश्यक पोषक घटक पुरवण्यासाठी, निरोगी वाढ आणि विकासाला चालना देण्यासाठी एक चांगला पूरक उपाय आहे. तथापि, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की हे द्रावण इष्टतम पिकाच्या वाढीसाठी सर्व आवश्यक पोषक तत्वे प्रदान करू शकत नाही, त्यामुळे माती परीक्षणाच्या शिफारशींवर आधारित अतिरिक्त खतांची आवश्यकता असू शकते.
