नवी दिल्ली – ललित कला अकादमी अर्थात राष्ट्रीय कला अकादमीतर्फे 65 व्या राष्ट्रीय कला प्रदर्शनाचे आयोजन करण्यात येत आहे. भारतातील समकालीन दृश्यकलेतील हे एक महत्त्वाचे वार्षिक प्रदर्शन आहे. या प्रदर्शनातून कलाकारांना आपली कला देशभरातील प्रेक्षकांसमोर मांडण्यासाठी राष्ट्रीय व्यासपीठ मिळत आहे. तसंच, देशातील विविध प्रकारच्या आणि बदलत्या दृश्यकलेचा अनुभव घेण्याची संधी रसिकांना मिळत आहे.
65 व्या राष्ट्रीय कला प्रदर्शनाला देशभरातील कलाकारांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला आहे. ललित कला अकादमीला 27 राज्यं आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील 2 हजार 495 कलाकारांकडून 6 हजार 175 कलाकृती प्राप्त झाल्या. कठोर निवड प्रक्रियेनंतर, प्रथम स्तरावरील परीक्षक मंडळाने प्रदर्शनासाठी 270 कलाकृतींची निवड केली आहे.
निवडलेल्या कलाकृतींमध्ये चित्रकला, शिल्पकला, मुद्राचित्रण, रेखाचित्र आणि मिश्र माध्यमांसह विविध कला प्रकार, साहित्य आणि तंत्रांचा समावेश आहे. या प्रदर्शनातून समकालीन भारतीय कलेतील वैविध्य आणि समृद्धता दिसून येते. तसंच, कलाकार नव्या साहित्याचा, कल्पनांचा आणि कलाप्रकारांचा सातत्याने वापर करत असल्याचंही या प्रदर्शनातून दिसून येते.
ललित कला अकादमी पुरस्कारांसाठी विजेत्या कलाकृतींची निवड करण्यासाठी गठित द्वितीय स्तरावरील परीक्षक मंडळाने 20 कलाकारांच्या 20 कलाकृतींची निवड केली आहे.
| क्र. | कलाकार | पुरस्कारप्राप्त कलाकृती | माध्यम | कला प्रकार |
|---|---|---|---|---|
| १ | चंद्रशेखर साईन | माय एंटायर वर्ल्ड – I | टेराकोटा | शिल्पकला |
| २ | गोपाल चंद्र नस्कर | द ट्यून ऑफ द श्रीमद् भगवद्गीता | कॅनव्हासवरील अॅक्रिलिक | चित्रकला |
| ३ | किशोर कुमार नरखाडीवाला | पर्यावरण | कॅनव्हासवरील तैलरंग | चित्रकला |
| ४ | मृणाल डे | होपलेस सेटलमेंट | कॅनव्हासवरील अॅक्रिलिक | चित्रकला |
| ५ | निधी चोप्रा | टॅन्जिबल ड्रीम्स | सिरॅमिक | शिल्पकला |
| ६ | निमाई सिंग सारुंगबाम | मुद्रा – I | सागवान लाकूड | शिल्पकला |
| ७ | पंकज कुमार शर्मा | हॅलोअड ट्रॅव्हलर – II | पॅनेल वर्क्स | रेखाचित्र |
| ८ | पूजा राजपूत | प्रकृती शोषण | पांढरा संगमरवर | शिल्पकला |
| ९ | प्रवीण कुमार | व्हेअर द वॉल्स रिमेंबर | मिश्र माध्यम | चित्रकला |
| १० | प्रीतम मधुकर देवस्कर | ऑफ टाइम अँड द सिटी | एचिंग | प्रिंटमेकिंग |
| ११ | राजेंद्र प्रसाद | सुजाता विथ बुद्ध | जलरंग (वॉश) | चित्रकला |
| १२ | रमेश विठ्ठल थोरात | अनटायटल्ड – II | कॅनव्हासवरील तैलरंग | चित्रकला |
| १३ | रविराम रामकृष्णन | फिशरवुमन | तांबे, ऑक्सिडाइज्ड, वेल्डेड | शिल्पकला |
| १४ | संजय कुमार | व्हेन मेमरीज कम बॅक – 7 | मिश्र माध्यम | चित्रकला |
| १५ | संजय कुमार सहानी | युथ | कॅनव्हासवरील तैलरंग | चित्रकला |
| १६ | संजीब कुमार गोगोई | आकार निराकार – II | कॅनव्हासवरील अॅक्रिलिक व तैलरंग | चित्रकला |
| १७ | सांता देब | अॅट्रॅक्शन ऑफ सिम्प्लिसिटी | सिरॅमिक | शिल्पकला |
| १८ | सिद्धार्थ शहाजीराव शिंगाडे | ट्रीज | मिश्र माध्यम | चित्रकला |
| १९ | उषारंजन मंडल | व्हील ऑफ अ क्राउडेड सिटी | मिश्र माध्यम | इतर माध्यम |
| २० | विजेंद्र शर्मा | लाइफ २०२५ | कॅनव्हासवरील तैलरंग | चित्रकला |
65 व्या राष्ट्रीय कला प्रदर्शनामुळे केवळ कलाकारांना त्यांच्या कलेसाठी मान्यताच मिळत नाही, तर देशाच्या सर्जनशील अर्थव्यवस्थेला बळकटी देण्यासही मदत होते. कलाकार, रसिक, कलासंग्राहक आणि विविध संस्थांना एकत्र आणल्यामुळे या प्रदर्शनातून कलाकारांना अधिक प्रसिद्धी आणि व्यावसायिक संधी उपलब्ध होतात. कलाकृतींचे प्रदर्शन आणि विक्री यामुळे कलाकारांना थेट आर्थिक लाभही मिळतो. त्यामुळे त्यांच्या कलानिर्मितीला प्रोत्साहन मिळून दृश्यकलेसाठी अधिक शाश्वत वातावरण निर्माण होण्यास मदत होते.
या प्रदर्शनातून ललित कला अकादमीची प्रस्थापित आणि नवोदित अशा दोन्ही कलाकारांना प्रोत्साहन देण्याची, नवनवीन प्रयोगांना चालना देण्याची आणि विविध कलाविष्कारांना राष्ट्रीय व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याची बांधिलकीही दिसून येते. 27 राज्यं आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील कलाकारांचा सहभाग हा राष्ट्रीय कला प्रदर्शनाचे वैशिष्ट्यपूर्ण स्वरूप या राष्ट्रीय प्रदर्शनातून अधोरेखित होते.
ललित कला अकादमीने 65 व्या राष्ट्रीय कला प्रदर्शनातील सर्व पुरस्कारप्राप्त आणि सहभागी कलाकारांचे अभिनंदन केले आहे. तसेच, या प्रदर्शनासाठी कलाकृतींची निवड करणाऱ्या परीक्षक मंडळांच्या मोलाच्या योगदानाचेही अकादमीने कौतुक केले आहे.
