लेखन ही केवळ शब्दांची मांडणी नसून, विचारांना प्रभावी अभिव्यक्ती देण्याची एक सर्जनशील कला आहे. ही कला जन्मजात प्रतिभेपुरती मर्यादित नसून, योग्य मार्गदर्शन, सातत्यपूर्ण सराव आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या जाणिवेतून विकसित करता येते. याच लेखनकौशल्याला शास्त्रशुद्ध आणि व्यावहारिक अधिष्ठान देणारे डॉ. रिता मदनलाल शेटीया यांचे इंग्रजी भाषेतील Creative Writing हे पुस्तक विद्यार्थ्यांपासून नवोदित लेखकांपर्यंत आणि साहित्य-मीडिया क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्यांसाठी उपयुक्त मार्गदर्शक ठरते. साधी-सोपी भाषा, उदाहरणे, चित्रे आणि डिजिटल युगातील लेखनाच्या नव्या प्रवाहांचा वेध घेत हे पुस्तक ‘मनातला विचार कागदावर प्रभावीपणे कसा उतरवावा?’ या प्रश्नाचे व्यावहारिक उत्तर देत लेखनविश्वाची नवी दारे उघडते. – विनिता देशमुख ज्येष्ठ पत्रकार / संपादिका: कॉर्पोरेट सिटीझन, मनीलाईफ
नवीन शैक्षणिक धोरणातील ‘निवड-आधारित क्रेडिट सिस्टम'(CBCS) लक्षात घेऊन डॉ.रिता मदनलाल शेटीया यांनी ‘सर्जनशील लेखन’ हे पुस्तक साकारले आहे.शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांची प्रत्यक्ष गरज व आवड विचारात घेऊन,अत्यंत सोप्या अन् स्पष्ट इंग्रजी भाषेत या विषयाची मांडणी करण्यात आली आहे.ज्यांना लेखनाची आवड आहे किंवा ज्यांना पुढे जाऊन साहित्य,मीडिया आणि कल्पक लेखनाच्या क्षेत्रात करिअर करायचे आहे,अशा प्रत्येकासाठी हे पुस्तक मार्गदर्शक ठरणारे आहे.
पुस्तकाची रचना आणि वैशिष्ट्ये
एकूण चार प्रकरणांमध्ये विभागलेले हे पुस्तक सर्जनशील लेखनाच्या सर्व महत्त्वाच्या पैलूंचा वेध घेते.
1.सर्जनशील लेखनाची मूलभूत तत्त्वे: लेखनाचा अर्थ, महत्त्व आणि पाया.
2.लेखनाचे आवश्यक घटक: पात्र विकास (Character Development), कथानक (Plot), संघर्ष (Conflict), मध्यवर्ती कल्पना (Theme) आणि संवाद कौशल्य (Dialogue).
3.पारंपारिक लेखन प्रकार: कथा, कविता, नाटक, कादंबरी आणि वैयक्तिक निबंध.
4.आधुनिक ट्रेंड्स व digital माध्यमे: कॉपीरायटिंग, ब्लॉगिंग, पटकथा लेखन आणि डिजिटल युगातील लेखन.
क्रेडिट सिस्टम नवीन असल्यामुळे संकल्पना सहज आकलनीय व्हाव्यात यासाठी उदाहरणे, चित्रे आणि विविध फॉरमॅट्सचा प्रभावी वापर पुस्तकात केला आहे.
सर्जनशील लेखन म्हणजे नक्की काय ?
केवळ माहिती देणे हा पत्रकारिता किंवा तांत्रिक (Technical) लेखनाचा उद्देश असतो; परंतु सर्जनशील लेखन हे वाचकाला आपल्या कल्पनाविश्वात नेऊन त्यांचे मनोरंजन करते आणि त्यांना गुंतवून ठेवते.स्वतःची स्वतंत्र शैली (Style),दृष्टिकोन (Point of View) आणि लक्षित वाचकवर्ग (Audience)ओळखून केलेले लेखन कसे असावे,यासाठी डॉ. शेटीया यांनी पुस्तकात व्यावहारिक टिप्स दिल्या आहेत.
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि आधुनिक काळाची गरज
या पुस्तकाचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे लेखिकेने केवळ पारंपारिक लेखनावर भर न देता,आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI)सारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून आपले लेखन अधिक समृद्ध व वैचारिक कसे बनवता येईल, यावरही मोलाचे मार्गदर्शन केले आहे.
आजच्या डिजिटल जगात व्यवसायापासून ते विपणन (Marketing) आणि सोशल मीडियापर्यंत प्रभावी ‘कथा’ (Storytelling) सांगता येणे ही काळाची गरज बनली आहे. या पुस्तकातील कॉपीरायटिंग आणि ब्लॉगिंगवरील प्रकरणे विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष व्यावहारिक जगात उपयुक्त ठरतील अशीच आहेत.
थोडक्यात सांगायचे तर…
“सर्जनशील लेखन हे जन्मापासून मिळालेले वरदान नसून, सरावाने आत्मसात करता येणारे कौशल्य आहे.” हे पुस्तक वाचकांना केवळ माहिती देत नाही, तर त्यांच्या कल्पनाशक्तीला धार देऊन लेखनाची एक स्वतंत्र शैली विकसित करण्यास मदत करते.
जर तुम्हाला तुमच्या विचारांना शब्दांचे रूप द्यायचे असेल आणि लेखनाच्या क्षेत्रात स्वतःची ओळख निर्माण करायची असेल, तर डॉ.रिता शेटीया यांचे ‘सर्जनशील लेखन’ हे पुस्तक तुमच्या संग्रही असायलाच हवे. विद्यार्थी, शिक्षक, नवोदित लेखक आणि वाचक अशा सर्वांसाठीच हे पुस्तक अत्यंत संग्राह्य आणि उपयुक्त ठरेल.
पुस्तकाचे नाव: Creative Writing (सर्जनशील लेखन)
लेखिका: डॉ. रिता मदनलाल शेटीया
प्रकाशक: SGSH PUBLICATIONS, मुंबई
पृष्ठे: १८३ | किंमत: ₹३९९/- (सवलत दर: ₹३४९/-)
ऑनलाइन लिंक: 👉 https://amzn.in/d/0AlAQoP
प्रभावी लेखनाला सुरुवात करण्यासाठी एक परिपूर्ण मार्गदर्शक!
डॉ. रिता मदनलाल शेटीया लिखित ‘Creative Writing’ (सर्जनशील लेखन) हे पुस्तक नवोदित तसेच अनुभवी लेखकांसाठी उपयुक्त असे मार्गदर्शक पुस्तक आहे. सर्जनशील लेखनातील कथा-कादंबरीपासून विविध पारंपरिक आणि आधुनिक लेखनप्रकारांचा परिचय करून देताना लेखनाची मूलभूत तत्त्वे आणि त्यातील बारकावे सोप्या व स्पष्ट भाषेत या पुस्तकातून मांडण्यात आले आहेत.
या पुस्तकात कथालेखन आणि कथाबाह्य लेखन (Fiction आणि Non-fiction) यांचा समावेश असून, सर्जनशील लेखनातील विविध प्रकारांची ओळख करून देण्यात आली आहे. लेखनातील पात्रनिर्मिती, प्रसंग व वातावरणनिर्मिती (Setting), संवादलेखन (Dialogue), कथानक आणि मांडणी यांसारख्या महत्त्वाच्या घटकांचे सविस्तर विवेचन पुस्तकात करण्यात आले आहे. त्यामुळे लेखकाला आपल्या कल्पना अधिक प्रभावीपणे शब्दबद्ध करण्यासाठी आवश्यक असलेली दृष्टी आणि कौशल्य विकसित करण्यास मदत होते.
‘Creative Writing’ हे पुस्तक केवळ लेखनाची माहिती देणारे नसून, लेखनकौशल्य विकसित करण्यासाठी आवश्यक मार्गदर्शन आणि व्यावहारिक सूचना देणारे आहे. स्वतःची लेखनशैली विकसित करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांपासून नवोदित लेखकांपर्यंत प्रत्येकासाठी हे पुस्तक उपयुक्त ठरू शकते.
विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमानुसार आणि निवड-आधारित क्रेडिट प्रणाली (CBCS) लक्षात घेऊन हे पुस्तक तयार करण्यात आले आहे. शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांची गरज, आवड आणि विषय समजून घेण्याची क्षमता लक्षात घेऊन पुस्तकाची भाषा सोप्या, सुबोध आणि स्पष्ट स्वरूपात ठेवण्यात आली आहे. नवीन क्रेडिट प्रणालीच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांना ‘Creative Writing’ हा विषय सहज समजावा आणि त्यांच्यातील लेखनकौशल्य विकसित व्हावे, यासाठी पुस्तकाची मांडणी करण्यात आली आहे.
लेखन म्हणजे केवळ शब्दांची जुळवाजुळव नसून विचार, कल्पना, भावना आणि अनुभव यांना प्रभावी अभिव्यक्ती देण्याची कला आहे. ही कला अधिक विकसित करण्यासाठी आवश्यक असलेले विविध लेखनप्रकार, त्यांची वैशिष्ट्ये आणि लेखन करताना घ्यावयाची काळजी या पुस्तकातून समजून घेता येते.
आजच्या काळात साहित्याबरोबरच मीडिया, जाहिरात, ब्लॉगिंग, डिजिटल कंटेंट आणि अन्य सर्जनशील क्षेत्रांमध्ये लेखनकौशल्याला मोठे महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे लेखनाच्या क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि स्वतःची वेगळी लेखनओळख निर्माण करू पाहणाऱ्या लेखकांसाठी हे पुस्तक विशेष महत्त्वाचे ठरते.
डॉ. रिता मदनलाल शेटीया या पुस्तकाच्या माध्यमातून वाचकाला केवळ ‘काय लिहावे?’ एवढेच सांगत नाहीत, तर ‘कसे लिहावे, प्रभावीपणे कसे मांडावे आणि आपल्या लेखनाला स्वतःची ओळख कशी द्यावी?’ याचीही दिशा देतात. म्हणूनच ‘सर्जनशील लेखन’ हे लेखनकौशल्य विकसित करू इच्छिणाऱ्या प्रत्येकाच्या संग्रही असावे असे उपयुक्त आणि मार्गदर्शक पुस्तक आहे.
