आकाश कोसळलं… पण आशा हसत लढल्या : एका कॅन्सर सर्व्हायवरची थरारक डायरी

आशा यांच्यासाठी हा क्षण खूपच हादरवणारा होता. एका फिट व्यक्तीला अचानक कॅन्सरचं तिसऱ्या स्टेजचं निदान होणं म्हणजे जणू आकाशच कोसळणं. पण आशा यांनी ठरवलं होतं – रडायचं नाही, लढायचं ! आणि तेही हसत. नवरा बंगलोरला असताना, आईचं वय झालेलं असताना, त्यांनी कुणालाही न सांगता ऑपरेशन केलं. त्या डायरीत रोज आपले अनुभव लिहीत राहिल्या – हे त्यांचं स्वतःचं खास विश्व होतं.

देवा झिंजाड

अरिष्ट काळातील शाबूत मेंदूचा आलेख म्हणजे ‘ब्युटी ऑफ लाईफ द डायरी अ ऑफ कॅन्सर सर्व्हायवर’ हे पुस्तक होय. जीवन म्हणजे शक्यशक्यता ह्यांचं अनोखं मिश्रण असतं. ते अनपेक्षित वळणं, कठीण संघर्ष आणि अनोख्या अनुभवांनी भरलेलं असतं. अशा अनुभवांतून जीवनाचं खरं सौंदर्य उलगडतं आणि त्याचं उदाहरण म्हणजे आशा नेगी यांचं जीवन. प्रस्तुत अनुभवकथनात आशा नेगी यांनी त्यांच्या जीवनातील विविध पैलूंना अगदी जिवंतपणे उभं केलं आहे. हे अनुभवकथन केवळ त्यांच्या यशस्वी प्रवासाची गोष्टच नाही, तर त्या प्रवासात आलेल्या चढउतारांच्या कहाणीची जाणीव करून देणारं लेखन आहे.

मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्म झालेल्या आशा या पाच बहिणी आणि एक भाऊ असलेल्या कुटुंबात वाढल्या. वयाच्या १८ व्या वर्षी पितृछत्र हरपलं, तेव्हा जीवनाच्या खेळात पहिल्यांदाच एक मोठा धक्का बसला. पण हा धक्का घेऊन आशा कोसळल्या नाहीत ; त्यांनी पाय घट्ट रोवले आणि जबाबदारीचं ओझं खांद्यावर घेतलं. वडिलांची जागा भरून काढत त्यांनी घराचा आधार बनायचं ठरवलं.

जीवनाच्या या प्रवासात त्यांनी दारोदारी जाऊन चहापत्ती आणि साड्या विकल्या. गरज म्हणून सुरू केलेलं काम नंतर त्यांची आवड बनलं. विविध कामांमध्ये तेवढ्याच ताकदीने योगदान दिलं – मग ते जिवंत देखावा असो अथवा इव्हेंट किंवा नाटकं. या सगळ्यांतून त्यांनी स्वतःचं एक स्वतंत्र स्थान निर्माण केलं, एक व्यक्तिमत्त्व घडवलं. आशाचं हे आत्मनिर्भर आणि जिद्दी रूप खऱ्या अर्थाने प्रेरणादायक आहे.

कष्टांच्या या साखळीत अनेकदा त्यांना कोणाचाही पाठिंबा मिळाला नाही. पण तरीही आपल्या क्षमतांवर आणि जिद्दीवर विश्वास ठेवत त्यांनी प्रत्येक क्षेत्रात यश मिळवलं. त्यांच्या यशात त्यांच्या पतीचा आणि मुलींचाही मोलाचा वाटा आहे. विशेषतः दोन हुशार मुलींचं संगोपन आणि पतीचा मानसिक आधार हे आशा नेगी यांच्या जीवनाचे अविभाज्य भाग आहेत. पतीचा भावुकपणा पाहून आशाने त्यांच्या नात्याला नेहमीच सकारात्मकतेने जपलं.

आशाने एक हसतमुख व्यक्तिमत्त्व ठेवलं असलं तरी त्यांच्या हसण्यामागील वेदना, संघर्ष आणि कठीण प्रसंग केवळ त्यांना माहीत होते. हे पुस्तक त्यांच्या त्या खडतर प्रवासाचं प्रतिबिंब आहे, ज्यात त्या सतत लढत राहिल्या. आता जीवनाच्या या टप्प्यावर, जेव्हा त्यांनी स्वतःला रिटायरमेंटच्या विश्रांतीसाठी सज्ज केलं होतं, तिथेच जीवनाने त्यांच्यासमोर एक नवी लढाई उभी केली – कॅन्सर.

आशा यांच्यासाठी हा क्षण खूपच हादरवणारा होता. एका फिट व्यक्तीला अचानक कॅन्सरचं तिसऱ्या स्टेजचं निदान होणं म्हणजे जणू आकाशच कोसळणं. पण आशा यांनी ठरवलं होतं – रडायचं नाही, लढायचं ! आणि तेही हसत. नवरा बंगलोरला असताना, आईचं वय झालेलं असताना, त्यांनी कुणालाही न सांगता ऑपरेशन केलं. त्या डायरीत रोज आपले अनुभव लिहीत राहिल्या – हे त्यांचं स्वतःचं खास विश्व होतं.

ऑपरेशननंतरच्या कठीण प्रसंगांमध्ये आशा यांनी कधीच हार मानली नाही. डाव्या हाताची हालचाल बंद झालेली असताना, दुसऱ्याच दिवशी एका हाताने स्वयंपाक करत त्यांनी स्वतःचं धैर्य दाखवलं. त्या वेळी त्यांच्या मनात विचार आला की, ज्यांना हात नाहीत, ते कसं करत असतील? त्या अनुभवाची प्रक्रियाही त्यांनी आनंदाने स्वीकारली.

जुलाब, कॅन्सरच्या उपचारांतून त्यांनी फक्त शारीरिक वेदनाच सहन केल्या नाहीत तर मानसिक आणि भावनिक आव्हानांनाही तोंड दिलं. वीस रेडिएशनच्या सत्रानंतर झालेले किमोथेरपीच्या त्रासातून काढलेले दिवस, काखेच्या जखमांपासून पाठीपर्यंत पोहोचलेल्या वेदना – या सगळ्या संघर्षांतून आशा नेगी यांनी स्वतःचा आत्मविश्वास जिवंत ठेवला.

यादरम्यानच त्यांना एक मोठा धडा मिळाला – आयुष्य किती सुंदर आहे याची जाणीव. साध्या कपड्यांमधील सुख, शरीराच्या मर्यादांना स्वीकारत आनंद घेण्याची कला आणि सॅनिटरी नॅपकिनपासून मुक्तता मिळाल्याचं हास्य – हे सगळं त्यांनी आपल्या मनाला समजावलं. याच अनुभवांनी त्यांना कॅन्सर अवेअरनेससाठी काम करण्यास प्रेरित केलं.

आशा यांचा हा प्रवास केवळ एका स्त्रीच्या संघर्षाची गोष्ट नाही, तर ती एका संपूर्ण जीवनाच्या सौंदर्याची अनुभूती आहे. या प्रवासाने त्यांना स्वतःची ओळख परत मिळवून दिली. त्यांचं म्हणणं अगदी सोपं आहे – आयुष्य खूप सुंदर आहे, फक्त ते अनुभवण्याची नजर हवी.

एकूणच ‘ब्युटी ऑफ लाईफ : द डायरी ऑफ अ कॅन्सर सहयवर’ हे पुस्तक एक प्रेरणादायी प्रवास आहे. ज्यातून आपण आयुष्याकडे नव्या दृष्टीने पाहायला शिकतो.. आशा नेगी यांच्या लढ्याचं हे पुस्तक म्हणजे त्यांच्या यशस्वी आयुष्याचा सार आहे.. या अनुभवकथनाच्या माध्यमातून त्यांनी जीवनातील खरं सौंदर्य शोधण्याची शिकवण दिली आहे.

पुस्तकाचे नाव – ब्युटी ऑफ लाईफ द डायरी अ ऑफ कॅन्सर सर्व्हायवर
लेखिका – आशा नेगी
प्रकाशक – न्यू इरा पब्लिशिंग हाऊस, पुणे
पृष्ठे – २५४ किंमत – ३५० रुपये
पुस्तकासाठी संपर्क – 96043 08408